14/08/2026
💥CON TÔM HÙM VÀ BÀI TOÁN VƯỢT NGƯỠNG TRONG THỂ THAO
Trong thể thao đỉnh cao, mọi HLV đều muốn học trò: Vượt ngưỡng thành tích. Ví dụ hôm nay chạy 5 vòng, tuần sau phải là 10 vòng, rồi tháng sau đến 15-20 vòng.... Mỗi ngày nhích thêm một chút, mỗi bài tập nặng thêm một chút về độ khó. Cơ thể các VĐV tựa những sợi dây chun khi bị kéo căng hết mức, nếu không được làm mềm đúng lúc, kết quả duy nhất nhận được sẽ là sự đứt gãy.
Trò chuyện với Webthethao, HLV đội tuyển Thể dục dụng cụ (TDDC) Việt Nam, Trương Minh Sang chia sẻ góc nhìn vừa trăn trở, vừa đầy tính khoa học về bài toán "vượt ngưỡng" và cái giá của sự quá tải:
"Bạn đi làm một ngày mỏi mệt, về nhà chỉ muốn ngâm mình trong bồn nước nóng, muốn được massage cho nhẹ người để ngày mai lại có sức đi làm. Nếu không được nghỉ ngơi, hôm sau bạn làm việc uể uải, gặp ai cũng làm cho xong chuyện. Vận động viên cũng vậy. Nhưng bạn mệt thì công việc trì trệ, còn vận động viên mệt mà cố tập thì hậu quả là rách cơ, là chấn thương...".
Thực tế khốc liệt chỉ ra rằng: chấn thương do tai nạn thi đấu chỉ chiếm khoảng 15-20%, nhưng có tới 65-70% chấn thương xuất phát từ sự quá tải, chủ yếu bắt nguồn từ tập luyện.
Vấn đề không nằm ở chỗ vận động viên lười biếng, cũng không hoàn toàn nằm ở đĩa thức ăn thiếu dinh dưỡng. Sự thiếu hụt lớn nhất hiện tại của thể thao Việt Nam chính là một quy trình hồi phục chuyên nghiệp.
"Muốn tiến bộ thì phải nâng giáo án, nâng giáo án là phải vượt ngưỡng. Nhưng muốn vượt ngưỡng mà khâu hồi phục không tốt thì đó là một sự mạo hiểm cực kỳ lớn. Khi cơ thể đã quá tải, chỉ cần cố thêm nửa vòng chạy, cơ bắp đứt gãy, HLV buộc phải giảm hết giáo án và mọi nỗ lực trước đó lập tức trở về con số 0".
Hồi phục không chỉ là câu chuyện của vài ba động tác thả lỏng hay bóp bắp chân đơn thuần. Đó là một hệ sinh thái gồm cả thể chất, dinh dưỡng và tinh thần.
"Cho bạn một con tôm hùm đắt tiền, nhưng nếu bạn đang kiệt sức, chưa được tắm rửa hay ngâm nước nóng thư giãn, bạn có ăn nổi không? Ngủ trong sự mệt mỏi kiệt quệ hoàn toàn khác với một giấc ngủ sâu thư thái. Khi hồi phục với việc ngâm lạnh, ngâm nóng, xông hơi, massage nhẹ nhàng, điều trị với liệu pháp y học hiện đại, đúng cách, vận động viên mới có thể ăn ngon, ngủ sâu. Ăn và ngủ đúng cách cũng chính là hồi phục."
Sự trăn trở ấy không chỉ dừng lại ở lý thuyết. Thực tế tại các trung tâm huấn luyện, các đội tuyển vẫn đang xoay sở bằng "những cách hồi phục thủ công sơ khai". Trung tâm có hỗ trợ, nhưng để có một khu hồi phục chuẩn chỉnh, tương xứng với tiềm năng và cường độ vận động gấp 10 lần người bình thường của các tuyển thủ thì vẫn là câu chuyện cần giải quyết triệt để.
"Thực ra làm một khu hồi phục không quá tốn kém. Đôi khi chúng ta cứ tập trung vào những việc quá lớn mà quên mất cái việc nhỏ này lại là việc quan trọng nhất. Mỗi lần lên tham luận về phát triển thể thao thành tích cao, đây luôn là điều tôi nhấn mạnh nhất. Nói nhiều rồi các lãnh đạo cũng sẽ nghe thấy, và tôi tin một lúc nào đó, đề xuất này sẽ được ghi nhận.".
Trong thể thao chuyên nghiệp, việc đẩy HLV và VĐV vào thế "phải có huy chương" thường tạo ra một áp lực vô hình, dẫn đến tâm lý nóng vội. Giáo án nhồi nhét, mục tiêu vượt ngưỡng được đặt ra dồn dập nhưng hạ tầng y học thể thao và hồi phục lại không theo kịp.
Lời trải lòng trên không đơn thuần là sự đòi hỏi về cơ sở vật chất, mà là một góc nhìn về cách bảo vệ "tài sản quốc gia" – chính là sức khỏe và sự nghiệp của các vận động viên. Đầu tư cho hồi phục không phải là sự xa xỉ, đó là điều kiện bắt buộc nếu thể thao Việt Nam muốn vươn tầm ở những đấu trường lớn.
Tư liêu: webthethao