Czas Kultury

„Pewne filmowe momenty zostają w wyobraźni jak pestka lub wrzynają się w pamięć jak odłamek rozbitego lustra” – pisze Krzysztof Heymer w eseju „Nostalgia archiwów”, poświęconym współczesnemu kinu autobiograficznemu oraz sposobom opowiadania o rodzinie, pamięci i dorastaniu.

Punktem wyjścia są trzy debiuty: „Skarby” Lucy Carmoon, „Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej” Emi Buchwald i „Aftersun” Charlotte Wells. W każdym z nich archiwum przybiera inną formę: sterty odziedziczonych „skarbów”, wspomnień budowanych między bliskimi albo domowych nagrań, do których wraca się po latach.

Heymer pyta, co właściwie możemy odnaleźć, kiedy zaczynamy grzebać w rodzinnej przeszłości. Czy archiwa pozwalają zbliżyć się do prawdy o sobie i najbliższych? Czy raczej pokazują, jak wiele pamięć zachowuje, przekształca i pozostawia poza kadrem?

Nostalgia archiwów | Krzysztof Heymer
https://czaskultury.pl/artykul/nostalgia-archiwow/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

„Jak się czujesz?” – pytają performerki w spektaklu „Malina”. Po chwili dodają: „A jak się czujesz politycznie? Też dobrze?”.

W krótkim przejściu – od samopoczucia do polityczności – kryją się dwie odmienne wizje jogi, które odnajdziemy w tekstach Lucyny Leśniewskiej i Agaty Araszkiewicz.

Lucyna Leśniewska, inspirując się spektaklem „Malina” Teatru Studio, analizuje spotkanie feminizmu z jogą w kontekście aktywizmu, neoliberalizmu i sprawiedliwości społecznej. Sala jogi jawi się tu jako przestrzeń, w której zadawane są pytania o ciało, troskę, siostrzeństwo oraz możliwość politycznej zmiany.

Agata Araszkiewicz natomiast postrzega jogę jako filozoficzną propozycję nowego ucieleśnienia podmiotu. Jej refleksje koncentrują się wokół koncepcji Luce Irigaray: oddechu, różnicy i relacji, która nie polega na zawłaszczeniu czy negowaniu odmienności. „Oddychaj, razem z inną, jeszcze raz, w ciele, ciałem” – przekonuje autorka.

Teksty Lucyny Leśniewskiej i Agaty Araszkiewicz znajdziecie w najnowszym kwartalniku Czas Kultury 2/2026 „Joga: między ezoteryką a neoliberalizmem”.

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Nowy numer CzasKultury.pl już jest!

A w nim literatura, kino i teatr, rozmowy o żałobie i pieniądzach w sztuce. Do tego powrót do archiwum „Czasu Kultury”, filmowe historie rodzinne, Dr Calculus i fragment „Etyki okrucieństwa”.

NA TERAZ

▪️Łukasz Homziuk o “Obsesji”

▫️Aleksandra Świdurska o “Wystawie okropności” J.G. Ballarda

▪️Joanna Żabnicka o “Wyprawie siedmiu zim przeciw krainie jazgarza” Jula Łyskawy

▫️Mateusz Kaliński o “Aniele zagłady”

▪️Kamil Bujny o festiwalu teatralnym Open the Door

NA MOMENT

▪️Publikujemy esej Lucyny Leśniewskiej o archiwum Czasu Kultury, tym samym zapowiadając książkę „Czasu kultury. Opowieści”, która ukaże się jesienią

▫️Piotr Dobrowolski rozmawia z Anią Nowak, kuratorką programu HAJS HAJS HAJS w Pawilonie

▪️W „Stanach wyjątkowych” Katarzyna Czarnota i Ewa Pawlik rozmawiają o społecznych mechanizmach żałoby

NA DŁUŻEJ

▫️Krzysztof Heymer pisze o przemianach filmu autobiograficznego skupionego na rodzinie

▪️Maciej Kaczmarski pisze o „Designer Beatnik” – jedynym albumie załogi Dr Calculus

▫️Publikujemy fragment „Etyki okrucieństwa” Jose Ovejero, która ukazuje się w przekładzie Urszuli Kropiwiec

Wszystkie teksty znajdziecie na CzasKultury.pl 🔗

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Strona główna - Czas Kultury -2811

„Ten niesłychanie delikatny, pełny empatii obraz pokazuje miłość między mężczyznami jako zjawisko zupełnie naturalne. […] Dzieło to wybrzmiewa jako wielka oda do miłości” – pisze Jakub Marciniak o „Turkusowej sukni” Maryam Touzani.

W „Przeoczonych rewolucjach” autor śledzi queerowe wątki w kinie arabskim – od złotej ery kina egipskiego i filmów Youssefa Chahine’a po współczesne produkcje z Libanu, Palestyny i Maroka. Przygląda się także temu, jak kolonializm, cenzura i zachodni obieg festiwalowy wpływały na sposoby przedstawiania nieheteronormatywności. To historia znacznie dłuższa i bardziej złożona, niż mogłyby sugerować repertuary europejskich festiwali.

Cały tekst na: https://czaskultury.pl/artykul/przeoczone-rewolucje-queer-w-kinie-arabskim/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

„Dbaj o nie bardziej niż o własny samochód” – pisała Lucyna Winnicka o ciele, któremu przypisywała „niezwykłą moc autoregulacji” i „samoulepszania się”.

W tekście Moniki Bednarczuk Akademia Życia staje się przykładem typowego dla późnego PRL-u splotu jogi, psychoedukacji, samoopieki i praktyk newage’owych.
Rebirthing, polarity, touch for health czy prosperity consciousness to nie tylko egzotyczny margines schyłkowego socjalizmu, lecz element szerszej historii pracy nad sobą, zdrowiem, emocjami i ciałem.

Maciej St. Zięba wskazuje na inny obieg jogicznych poszukiwań – środowisko lubelskie, gdzie zainteresowanie jogą łączyło się z myślą indyjską, buddyzmem, zen, taoizmem, teatrem alternatywnym, esperanto oraz bioelektroniką. Jak autor przyznaje, już podczas pisania tekstu stało się jasne, że ścieżek tych „nie sposób oddzielić” od siebie.

Oba teksty zabierają nas w podróż przez późny PRL, okres intensywnego poszukiwania nowych języków samopomocy, ucieleśnienia, terapii i przekazywania wiedzy.

Teksty Moniki Bednarczuk i Macieja St. Zięby znajdziecie w numerze 2/2026 „Joga: między ezoteryką a neoliberalizmem”.

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

„Sztuka jest zjawiskiem skrajnie politycznym, nawet (a może zwłaszcza wtedy), gdy głośno deklaruje swoją apolityczność” – pisze Aleksandra Skowrońska.

W relacji z 61. Biennale Sztuki w Wenecji autorka przygląda się pawilonom narodowym jako narzędziom polityki kulturalnej. Pisze o sporach wokół obecności Rosji i Izraela, ograniczonej skuteczności symbolicznych protestów oraz powracających w kolejnych wystawach wątkach ekologicznych. Pyta, kiedy sztuka rzeczywiście stawia opór, a kiedy jedynie obsługuje dyplomatyczny spektakl i wizerunkowe strategie państw.

Tekst znajdziecie pod linkiem: https://czaskultury.pl/artykul/miekka-sila/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Wspólnotowe doświadczenie tańca w dusznym klubie jest rytuałem przejścia” – pisze Barbara Sarnowska, przyglądając się albumowi Madonny „Confessions II” i powrotowi artystki do obietnicy parkietu. Maciej Kaczmarski wraca z kolei do „Love’s Secret Domain” Coila – płyty wyrastającej z rave’u, eksperymentów dźwiękowych i „niemal religijnej ekstazy”.

Dwa teksty o kulturze klubowej, wspólnocie, cielesności, technologii i potrzebie przekroczenia codzienności. Oraz o tym, co pozostaje z tych doświadczeń, kiedy parkiet staje się przede wszystkim przedmiotem nostalgii.

W zachodnim neoliberalizmie nikt już nie tańczy | Barbara Sarnowska : https://czaskultury.pl/artykul/w-zachodnim-neoliberalizmie-nikt-juz-nie-tanczy/

Pop concrète | Maciej Kaczmarski : https://czaskultury.pl/artykul/pop-concrete/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

„Największym zagrożeniem dla teatru nie jest skandal ani przesada, lecz to, że stanie się zbyt wygodny – że zacznie spełniać oczekiwania, zamiast je naruszać” – mówi Krystyna Duniec w rozmowie z Wiktorem Rubinem.

Punktem wyjścia dla dwóch tekstów jest „Lisa” Jolanty Janiczak i Wiktora Rubina, spektakl poświęcony historii Lisy Montgomery. Piotr Dobrowolski przygląda się temu, jak przedstawienie opowiada o przemocy i systemowych zaniedbaniach, a także pyta, czy rozpoznawalny język twórców nadal pozwala wydobyć wyjątkowość tej historii.

Recenzja Piotra Dobrowolskiego „Aktor, który mnie gra" : https://czaskultury.pl/artykul/aktor-ktory-mnie-gra/

Krystyna Duniec i Wiktor Rubin rozmawiają natomiast o odpowiedzialności świadka, granicach interwencji oraz teatrze, który nie chroni widzów przed niewygodnymi tematami. Recenzja i rozmowa pokazują ten sam spektakl z dwóch różnych perspektyw.

Rozmowę przeczytacie na: https://czaskultury.pl/artykul/oczy-sie-chroni-zeby-nie-widzialy-okrucienstw-o-odpowiedzialnosci/

Dofinansowano ze środków budżetowych Miasta Poznania, Województwa Wielkopolskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Strona główna - Czas Kultury -2811