28/08/2026
Modrzew, piaskowiec i zalewajka. Trzy powiaty, jeden weekend z historią 🏛️
Powiaty wieluński, radomszczański i bełchatowski leżą obok siebie, a opowiadają zupełnie różne historie: o średniowiecznym mieście na szlaku bursztynowym, o zamku nad Pilicą i o miasteczku, które przeszło drogę od manufaktur włókienniczych do węgla brunatnego. Wspólny mianownik to dziedzictwo, którego nie znajdziemy w ogólnopolskich rankingach — i właśnie dlatego warto po nie sięgnąć.
🌲 Ziemia wieluńska – unikat na skalę kraju
Na terenie ziemi wieluńskiej zachowało się dziesięć drewnianych kościołów tzw. typu wieluńskiego — w Wieluniu, Łaszewie, Grębieniu, Wierzbiu, Gaszynie, Popowicach, Kadłubiu, Naramicach, Łagiewnikach i Wiktorowie. Pochodzą w większości z XVI wieku. Takie skupienie zabytków drewnianej architektury sakralnej jest wyjątkowe w skali całego kraju.
Wszystkie mają wspólne cechy: konstrukcję zrębową, modrzewiowy budulec, orientację na wschód, węższe od nawy prezbiterium zamknięte ścianą wieloboczną, gontowy dach wspólny dla nawy i prezbiterium oraz wejście przez bramę dzwonną. A jednocześnie każdy z nich jest inny.
Najcenniejszy z nich to kościół pw. Świętej Trójcy w Grębieniu z początku XVI wieku. Jego największym skarbem są zachowane w nawie i prezbiterium polichromie — późnogotyckie na ścianach i gotycko-renesansowe na stropach. Wnętrze robi wrażenie, na jakie nie przygotowuje skromna, wiejska bryła budynku.
Szlak Wieluńskich Kościołów Drewnianych liczy około 80 km i można go pokonać w jeden dzień samochodem, a przy dobrej kondycji także rowerem. Warto jednak pamiętać, że część świątyń jest otwierana przed nabożeństwami lub po wcześniejszym kontakcie z parafią — przed wyjazdem dobrze więc sprawdzić możliwość zwiedzania.
🏰 Wieluń i Ożarów
Wieluń ma rodowód XIII-wieczny, a za Kazimierza Wielkiego był już stolicą ziemi wieluńskiej i ważnym punktem na szlaku bursztynowym. Do dziś zachował się średniowieczny układ przestrzenny z rynkiem, fragmenty XIV-wiecznych murów obronnych oraz Brama Krakowska — jedyna zachowana brama miejska i symbol miasta, mieszcząca dziś ekspozycje historyczne.
Muzeum Ziemi Wieluńskiej zajmuje dawny klasztor bernardynek, ufundowany w 1616 roku przez Annę Koniecpolską.
Wielunia nie sposób jednak zwiedzać bez świadomości 1 września 1939 roku — miasto zostało zbombardowane w pierwszych godzinach II wojny światowej. To część tożsamości tego miejsca, o której mówią zarówno muzealne ekspozycje, jak i pomniki w przestrzeni miejskiej.
Kilkanaście kilometrów dalej, w Ożarowie, działa Muzeum Wnętrz Dworskich — oddział Muzeum Ziemi Wieluńskiej, urządzony w XVIII-wiecznym alkierzowym dworze modrzewiowym. Salon kominkowy, salonik myśliwski, jadalnia, buduar, gabinet i sypialnie dają wgląd w codzienność polskiej szlachty.
Dwór otacza park z basztą widokową, udostępnioną po rewitalizacji zakończonej w 2023 roku, a nieopodal stoi wiatrak koźlak z 1914 roku — jeden z niewielu zachowanych w regionie.
🏘️ Powiat radomszczański – zamek, zabytkowe kościoły, skansen i lokalne smaki
Z ziemi wieluńskiej trasa prowadzi w stronę powiatu radomszczańskiego, gdzie również nie brakuje miejsc związanych z historią regionu.
Przedbórz nad Pilicą to miasteczko z ruinami średniowiecznego zamku, wzniesionego w czasach Kazimierza Wielkiego. Spacer po wzgórzu zamkowym łączy się z widokiem na dolinę rzeki, a w mieście działa Muzeum Ludowe Ziemi Przedborskiej — niewielki skansen prezentujący kulturę materialną regionu.
Warto zatrzymać się również w Kamieńsku, gdzie znajduje się zabytkowy kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Obecna świątynia została wzniesiona w latach 1899–1903 w stylu neoromańskim i jest wpisana do rejestru zabytków. Historia tego miejsca sięga jednak znacznie dalej — pierwsza wzmianka o Kamieńsku pochodzi z 1291 roku, a wcześniejsza świątynia była drewniana.
W Radomsku warto odwiedzić Zagrodę Tatarską — skansen z drewnianymi chatami i stodołami, urządzonymi zgodnie z dawnymi zwyczajami, z warsztatami rzemiosł i zwierzętami gospodarskimi. To jeden z ciekawszych punktów w regionie dla rodzin z dziećmi.
Zabytki kultury rozsiane są też po mniejszych miejscowościach: Gidle, Pławno, Żytno, Wielgomłyny, Dmenin, Gorzędów, Lgota Wielka, Strzałków, Kodrąb i Niedośpielin. Właśnie dlatego warto czasem zjechać z głównej trasy i zajrzeć do mniejszych miejscowości.
Osobny rozdział to kuchnia. 🍲 Zalewajka radomszczańska — zupa na zakwasie żytnim, z ziemniakami, kiełbasą i suszonymi grzybami — jest dziś rozpoznawalną wizytówką kulinarną powiatu. Podają ją gospodarstwa agroturystyczne i lokalne restauracje.
W kalendarzu wydarzeń wyróżnia się również Festiwal Marii Konopnickiej w Górach Mokrych. Poetka związana była z tym miejscem, a wydarzenie od lat przyciąga publiczność spoza powiatu.
⚙️ Powiat bełchatowski – włókno przed węglem
Ostatni etap prowadzi w stronę powiatu bełchatowskiego. Dziś Bełchatów kojarzy się przede wszystkim z kopalnią i elektrownią, ale historia miasta zaczęła się znacznie wcześniej.
Zanim pojawił się węgiel brunatny, ważną rolę odgrywało tu włókiennictwo. Pierwsza manufaktura powstała w XIX wieku i to ona zdecydowała, że osada zaczęła odchodzić od rolniczego charakteru.
Grocholice, dziś dzielnica Bełchatowa, to najstarsza część miasta z rodowodem sięgającym XII wieku — z własnym rynkiem, kościołem i zupełnie inną skalą zabudowy niż powojenne osiedla.
Muzeum Regionalne w Bełchatowie mieści się w odrestaurowanym dworze rodziny Hellwigów i opowiada właśnie tę wcześniejszą, przedwęglową historię regionu. To dobre miejsce, by spojrzeć na Bełchatów nie tylko przez pryzmat przemysłu, ale również przez historię ludzi, którzy mieszkali tu i pracowali na długo przed powstaniem kopalni.
W panoramę współczesnego regionu wpisuje się natomiast Góra Kamieńsk — miejsce, z którego można spojrzeć na charakterystyczny krajobraz powstały w związku z działalnością kopalni. To ciekawy kontrast wobec drewnianych kościołów, dworów i średniowiecznych pozostałości, które pojawiają się na wcześniejszych etapach trasy.
🚗 Jak połączyć to w jeden wyjazd?
Dzień 1: Wieluń — Brama Krakowska, muzeum i rynek → szlak drewnianych kościołów z przystankiem w Grębieniu → nocleg w okolicy Załęczańskiego Parku Krajobrazowego.
Dzień 2: Ożarów — Muzeum Wnętrz Dworskich i wiatrak → przejazd w kierunku powiatu radomszczańskiego → Przedbórz lub Kamieńsk → Zagroda Tatarska w Radomsku → lokalny obiad.
Dzień 3: Góra Kamieńsk i punkt widokowy → Grocholice → Muzeum Regionalne w Bełchatowie → powrót.
To trasa na trzy dni, ale każdy z tych punktów może być również samodzielnym pomysłem na jednodniową wycieczkę. Z Łodzi, Częstochowy, Piotrkowa czy Kalisza można tu dotrzeć w stosunkowo krótkim czasie.
Bo największą zaletą tego regionu jest właśnie różnorodność. Na jednej trasie można zobaczyć XVI-wieczne drewniane świątynie, modrzewiowy dwór, pozostałości zamku Kazimierza Wielkiego, zabytkowy kościół w Kamieńsku, dawną wieś, ślady włókienniczej historii Bełchatowa i krajobraz ukształtowany przez przemysł wydobywczy.
A pomiędzy tym wszystkim — rzeki, lasy, małe miejscowości i lokalna kuchnia.
Trzy powiaty, różne historie, jeden weekend. I sporo powodów, żeby zjechać z głównej trasy. 🗺️
28/08/2026
27/08/2026
27/08/2026
27/08/2026
10/06/2026
22/05/2026