Goodbyestress Marija

Midden in een vergadering. Geen aanleiding, geen stress, gewoon een gewone dinsdagmiddag. En dan: hitte die vanuit je borst omhoog kruipt, je nek, je gezicht. Klam. Vurig. Terwijl iedereen gewoon doorpraat.

De eerste keer dat dit geb***t denk je: ik ben gek aan het worden.

Dat ben je niet.

Diep in je hoofd zit je hypothalamus. Klein kliertje, grote baan: hij is je interne manager. Regelt je temperatuur, je slaap, je honger en dorst, en is supergevoelig voor oestrogeen.

Zolang je oestrogeen stabiel is, doet die manager rustig zijn werk. Maar in de menopauze daalt je oestrogeen, en wordt de bandbreedte waarbinnen je hypothalamus zich prettig voelt ineens veel smaller. Het kleinste beetje warmte voelt dan al als alarm.

Bloedvaten gaan open, je begint te zweten, je hart versnelt.
Die opvlieger. Dat nachtzweten. Dat is geen falend lijf.
Dat is een thermostaat die in de war is, en zijn best doet.

Ik vond dat, toen ik het voor het eerst begreep, een enorme opluchting. Niet omdat het de hitte minder heet maakte. Maar omdat ik wist wát er gebeurde, in plaats van te denken dat ik de controle over mezelf kwijt was.

Dertig jaar voor de klas leerde me dingen simpel uitleggen. Vijftien jaar op de yogamat en een gedegen opleiding leerde me mijn lijf van binnenuit kennen. Samen is dat waarom ik dit zo kan vertellen.

Niet je huisarts, die tien minuten heeft. Niet de vriendin die het ook niet weet.

Wél je lichaam. Dat weet het namelijk allang.

Waar het hoofd het kwijt is, weet het lichaam de weg.

In de workshop Master Your Menopause in Haarlem praten we niet alleen over wat er geb***t. We ondersteunen het, met adem en beweging, zodat die manager wat meer rust krijgt. En we doen yoga, speciaal voor de hogere klieren.

💬 Wist jij al wat er achter een opvlieger zit?

Kristin Scott Thomas, in Fleabag. Aan een tafel, droog als altijd, tegen een jonge vrouw die haar leven nog voor zich heeft.

Ze zegt het ongeveer zo, (en hoor dat heerlijke Engels): vrouwen worden geboren met pijn ingebouwd. Menstruatiepijn, zere borsten, bevallen. Je draagt het je hele leven met je mee. En dan, net als je denkt dat je er vrede mee hebt, komt de overgang.

En dat, zegt ze, is het beste wat je kan overkomen.

Ik moest hard lachen toen ik die scène voor het eerst zag. En daarna nog harder, want ze heeft gewoon gelijk. Ik ben 62. Moeder van vier, oma van zes. Ik heb dertig jaar voor de klas en groep gestaan en vijftien jaar op de mat, en ik kan je vertellen: niemand vertelt je van tevoren dat de overkant zo goed is.

Je bent er niet minder om. Je bent er meer om.

Minder bezig met wat andere mensen van je vinden. Minder tijd verspild aan twijfelen. Meer ruimte om gewoon te zeggen wat je denkt, te doen wat je wil, er gewoon te ZIJN zonder je daarvoor te verontschuldigen.

Jong genoeg om nog van alles te beginnen. Oud genoeg om te weten: fukkit, ik doe het op mijn manier.

Niemand vertelde mij dat vooraf. Ik moest het zelf ontdekken, met vallen en opstaan, en met yoga die me hielp om weer bij mezelf te komen.

Daarom vertel ik het jou nu wel: het is zoet aan de overkant.

💬 Heb jij die scène ook gezien? En klopte hij, achteraf?

"Wat ben je 'live' ook een heerlijke teacher."

Dat schreef Judith, na afloop van een eerdere workshop van mij, niet Master Your Menopause zelf, die begint pas in november. Geen woorden die ik zelf verzin om mezelf aan te prijzen. Haar eigen woorden, die ze zelf online zette.

Ze schreef ook over ruimte voor rituelen, fysieke uitdaging, creativiteit, en alles wat daaruit voortkwam. Over eerlijk eten, samen werken aan het geheel, ieder met een taak.
En over een onbeschrijfelijke warmte, voor en door iedereen in die groep.

Dat laatste is precies waar het mij om gaat. Niet om mij op een podium, maar om wat er ontstaat wanneer een groep vrouwen samenkomt zonder pretenties, zonder rollen die ze thuis of op werk moeten spelen. Als ze zich mogen laten horen en zien zoals ze zijn.
Ik zie het elke keer weer gebeuren. Vrouwen die binnenkomen als vreemden en dezelfde dag nog, elkaar recht aankijken, elkaar helpen, elkaar zien.

Dat is niet iets wat ik maak. Dat is iets wat ontstaat, als de ruimte er is.

Bij Master Your Menopause bouw ik diezelfde ruimte, voor een kleine groep, in Haarlem. Geen groot podium, geen honderd vreemden. Gewoon vrouwen die elkaar leren zien.

Nieuwsgierig hoe dat eruitziet? Stuur me gerust een bericht.
Om met Judith te spreken: “Dikke, dikke SAT NAM.”

(Vertaling Sat Nam. Letterlijk: ware naam. ‘Waarheid is mijn identiteit’. De mantra herinnert je eraan om te leven vanuit wie je werkelijk bent, voorbij alle maskers of rollen die je overdag aanneemt)

Het wonder van de Kundalini Yoga en Sadhana

Heb je weleens gehoord van die gekke yogi's die om vijf uur opstaan om yoga en meditatie te doen? Serious? Vijf uur, en dan dát? Gékkies.

Jaha, ik hoor je denken. Ik voel mee. En de eerste keer dat je 'midden in de nacht' op je mat zit, is de overheersende gedachte "wat ben ik in Godsnaam aan het doen". Heus wel. Maar als je lichaam en geest er eenmaal aan gewend zijn? Magic.

Hoe het bij mij verliep…

Ik dacht dat ik een nachtmens was. Dat was een handige gedachte, want ik werkte in de horeca en voornamelijk 's nachts, was zelden voor 04.00 uur klaar. Dan kun je maar beter denken dat je een nachtmens bent.

Minimaal 20 jaar heb ik mezelf goed geweld aangedaan, want ik ben helemaal geen nachtmens. Ik ben een strak ochtendmens.

Er komt een moment dat je de overstap maakt van nacht naar dag. Als je iets ouder wordt, gaat dat min of meer vanzelf. Je lichaam houdt het simpelweg niet vol. Niettemin vond ik, bij de overstap van kroeg naar klas, het lesrooster belachelijk. Beginnen we hier om 08.00 uur? Onder dat TL-licht? Insane.

Maar alles went, zelfs opstaan. Inmiddels wordt mijn lichaam vanzelf wakker, ergens tussen 05.00 en 06.00 uur. Ik hoef er niets meer voor te doen. Het lichaam wordt wakker, de geest is al wakker. En dan Sadhana. Jawel, die ochtendpractice van de Kundalini Yoga.

En weet je waarom ik dat blijf doen?
Ik heb áltijd een betere dag. Ik ben meer tevreden, als een spinnende poes. De dingen van de dag komen minder hard aan: file, gedoetjes, gezeur, dingen die tegenzitten. Na Sadhana zijn er verrassend weinig dingen die tegenzitten.

En zijn er verrassend veel dingen die méézitten. De kleine cadeautjes van de dag. Ineens de zon tussen de buien door. Het kopje cappuccino dat je erbij krijgt in een winkel. Een zomaar leuk gesprekje met iemand die je niet kent. Alle verkeerslichten die op groen springen als je eraan komt. Een telefoontje van de vriendin waar je nét op dat moment aan dacht.

Dagelijkse practice doet dat. Het maakt me een tevredener mens, intune met wat er is. Terwijl discipline streng en star klinkt, voel ik me vrij en licht.

Tijdens de workshop Master Your Menopause, die in november begint, beoefenen we ook Kundalini Yoga, meditatie en breathwork. Omdat het je zo ontzettend helpt.

Deze yoga gaat niet over lenigheid of mooie houdingen.

Maar het effect is voelbaar, en het houdt aan. Je merkt het aan je helderheid, die groter wordt en je stemming, die stabieler wordt. Aan je geduld, dat groter is dan je zelf had verwacht. Aan hoe je reageert op dingen die vroeger meteen alle stress in je lijf joegen, en nu minder hard aankomen.
Dat kleine stemmetje dat je zo vaak negeert? Daar geeft dit ruimte aan.

Daarom zit het in deze workshop. En dat je er ook heus wel soepel en lenig van wordt, en stálen buikspieren van krijgt: da's een bonus.

Op de foto met Annemieke Westerman, tijdens een retraite in Portugal.

Mijn water bevroor, en ik dacht dat ik gewoon oud werd.

Ik stond in de tuin met mijn handen in de aarde, bij de eerste tomaat van het seizoen, en voelde niets - waar eerst iets zat.
Geen warmte van de tomaat en verlangen naar een salade caprese. Geen kriebel bij muziek die vroeger meteen mijn heupen deed bewegen. Geen zin in het feestje waar ik normaal als eerste voor klaarstond, met de mooiste jurk uit de kast. Zelfs mijn yogamat voelde die ochtend als een verplichting in plaats van een uitnodiging, en dat na 1800 lesuren op diezelfde mat.

Ik dacht dat ik gewoon oud en saai werd. Nog zo’n leuk etiketje voor de verzameling.

Maar mijn water bevroor

Water is het vermogen om te voelen: emotie, passie, plezier, creativiteit. Het heerlijke juicy&joyful tweede chakra, met seksualiteit als oerkracht! In de menopauze ‘bevriest’ dat water. Dat komt niet doordat er iets mis is met je, maar doordat je hormonen zo hard aan het schuiven zijn dat je lichaam overleven boven voelen zet. Je verstijft als het ware. Oestrogeen daalt, de rem op je stresssysteem valt weg, en je lijf gaat over op besparen in plaats van genieten.

En ik was niet de enige

Bij de vrouwen in mijn workshops hoor ik het steeds terug, met net iets andere woorden. “Ik voel niets meer.” “Ik weet niet meer wat ik leuk vind.” “Ik wil geen seks meer.” “Ik ben mezelf kwijt, maar ik kan niet zeggen waar ik gebleven ben.” De schaamte die daarbij komt kijken, is minstens zo zwaar als het gemis zelf, want plezier voelt ineens als iets wat je moet verdienen, in plaats van iets dat er gewoon mag zijn.

Kaarsjes, mooi servies en niets…

Een vrouw vertelde me laatst over een etentje waar ze haar best op had gedaan, met kaarsjes en het mooie servies. Ze had haar man aangekeken en voelde niets. Geen warmte, geen verlangen, geen kriebel. Zelfs geen intimiteit in de gesprekken. Het schuurde, de avond leek verloren. Ze ruimde op en had de pest erin. Boos op haar man, boos op zichzelf. En schuldgevoel. Het gevoel dat ze faalde als vrouw, terwijl er in werkelijkheid iets heel anders aan de hand was: haar systeem stond op overleven, en overleven en genieten kunnen niet tegelijk aan staan in hetzelfde lijf.

Waarom slaaptips alleen niet genoeg zijn:

Hier zit meteen het probleem met veel adviezen over de overgang. Ze gaan over slapen, over voeding, over hormonen, en dat is terécht… maar onvolledig. Want als je alleen aan de klachten sleutelt en het water zelf niet weer laat stromen, blijf je managen in plaats van leven. Je houdt jezelf overeind zonder jezelf terug te vinden, en dat is een heel ander project.

Wat we wél doen:

In Master Your Menopause werken we daarom niet alleen met kennis, maar met je lichaam. We gebruiken ademtechnieken die je parasympatische zenuwstelsel binnen minuten aanzetten, zodat je lijf voelt dat het weer veilig is om te ontspannen in plaats van te overleven. Beweging die je be**en, onderrug en heupen wakker maken, daar zit het water namelijk letterlijk. We voeren gesprekken die niet alleen over symptomen gaan, maar over wie je aan het worden bent: een mooie, wijze, oudere vrouw.

Sisterhood hoort daar wezenlijk bij, want bevroren water dooit sneller in een groep dan alleen thuis op je m***e.

Een van de vrouwen uit mijn laatste groep zei het na de eerste bijeenkomst zo: “Ik voel me zo ontspannen, ik was er helemaal verbaasd van, dat dit kon.” Ze had van tevoren geen idee dat drie uur lichaamswerk zoveel los kon maken, en ik zag haar schouders tijdens die drie uur letterlijk zakken.

HET DOOIT WEER
Dat is wat er geb***t als het water weer gaat stromen. Niet meteen alles, en niet meteen zoals vroeger, maar wel vrijer en dieper dan voor de hormonale chaos begon. Testosteron daalt als laatste, en daar komt op een dag een vanzelfsprekende daadkracht mee terug die je al jaren niet had gevoeld. Je wordt niet de vrouw van vroeger. Je wordt een vrouw die je nog niet kende.

Ik sta nog steeds weleens in die tuin. Deze zomer voelde ik de eerste tomaat weer wel, rood en warm van de zon in mijn hand, en wist ik het meteen: het dooit weer.

Gewoon een vrouw. In transitie.

In november start een nieuwe groep Master Your Menopause in Haarlem, drie weken, drie uur per week op locatie, met online ondersteuning ertussen. Wil je weten of dit iets voor jou is? Stuur me een berichtje.

Liefs,
Marija
😘

Vroeger dacht ik altijd dat de overgang maar een paar jaar duurde en dat het na de laatste menstruatie wel klaar was. NOT.

Het is een O V E R G A N G. Een transitie naar een volgende fase.

Een transitie naar een fase waarin jij, hardwerkende, zorgende, piekerende, zich veel-te-vaak-schuldig voelende, lieve & MOOIE vrouw, zelf aan de b***t bent.

Kinderen groot en bijna de deur uit.

In het werk je sporen verdiend. Misschien zit je zelfs wel comfortabel ergens op een senior functie of heb je de tijd en luxe om je eigen werk en tijd in te delen.

Het mag allemaal wat minder – wat zachter – wat liever voor jezelf.

Zeg eens….Hoe lang geleden is het dat je zomaar voor jezelf koos? Om iets te doen wat jou dient? En nee, ik bedoel niet de kapper, nagelstyliste, spraytan en schoonheidsspecialiste omdat je naar een bijzondere bruiloft ging.

Ik bedoel dat je iets doet waarbij je jezelf omarmt. Helemaal zoals je bent. Compleet met je verminderde botdichtheid en spiermassa, met haar waar je het niet wilt hebben (stomme snor), en niet waar je het wel wilt (oh je bos haar!); compleet met buikvet of met tanigheid, compleet met je sores, je eigenaardigheden, je lievigheid en zachtheid – voor jezelf en met jezelf. Hoe lang is dat geleden?

Psies.

En het maakt niet uit wat het is. Voor de ene vrouw is het de tijd nemen om met koffie en een krantje of een vriendin in de zon te zitten. Voor de ander sport, een workshop of eindelijk op tango-les. Of zomaar even zitten met niks. Met jezelf. Omdat het kan. Ik kén zelfs vrouwen die naar Frankrijk fietsen ;) omdat het kan.

Voor mij is dat essentieel in de overgang. Met behoud van alles wat er aandacht nodig heeft (en dat is véél); ook de aandacht aan mezelf geven. Omdat het kan, maar meer nog: omdat het zo hard nodig is.

Dus ik neem ff pauze met een boek. En als het meezit lees ik het vandaag nog uit.

Meer weten over die vrouw die naar Frankrijk fietste? Stuur me een berichtje en dan stuur ik je het boek.

Ik was de beste in doorgaan

Als ik één ding heb geleerd van de overgang, is dat ik iets meer aandacht mag geven aan de signalen die mijn lichaam afgeeft. Dat doet het lichaam namelijk niet voor niets.

Moe? Even rust nemen. Maar nee, daar hebben we als werkende moeder natuurlijk geen tijd voor, voor die luxe. In plaats van rust, al is het maar tien minuten, belasten we het lichaam met koffie en zoetigheid. Dat helpt namelijk ook, heel even. Dat het lichaam dat daarna weer moet verwerken, en dat dit meer energie kost dan het oplevert, dat negeren we gewoon.

Ik was de beste in doorgaan.

Opgevoed in de harde horecawereld, en die was zo'n dertig jaar geleden hárd. Cao? Nog nooit van gehoord. Je werkte tot het klaar was, en als dat veertien uur achter elkaar betekende, so be it. Grenzeloos, waar het ging om werken.

Daarna in de trainerswereld: niet veel beter. Ik kreeg er wel aanzienlijk meer waardering en geld voor, en eerlijk is eerlijk, het was ook leuker werk. Maar werkdagen van 14 uur waren meer standaard dan uitzondering.

Toen kwam Covid. Alles anders. Mijn dochters bleken superproductief, en de kleintjes stroomden het huis in. Ik paste op. Wat een zegen, al die kleine meisjes in huis, met hun aanstekelijke energie. Oxytocine, het knuffelhormoon, stroomde vrijelijk. En hoe mooi: ik zat middenin de overgang, dus dat was precies wat ik nodig had.

Toch stond ik nog steeds in de “werken-stand”. Kinderen terug naar de ouders, en ik racend op de fiets naar de sportschool of yogastudio om les te geven.
Van de ene dienstbaarheid in de volgende.

En hoe was ik dan dienstbaar en zorgzaam voor mezelf?

Het duurde even, maar ik vond een modus: ruimte tussen de ene en de volgende klus, zodat je het ene achter je laat en het volgende goed voorbereid aankunt. Die ruimte kan zijn: even onder de do**he (zeker als ik de hele dag met een zieke peuter heb doorgebracht, niks zo vies als een peuter), een wandeltje van tien minuten, of even op de bank liggen.

Dat laatste heb ik geleerd van de Man. Die kwam standaard strompelend van vermoeidheid thuis en stortte voor het avondeten een half uur op de bank. Vonden we allemaal heel normaal. Dus hee, als dát normaal is, dan mag ik ook wel even liggen.

💬 Hoe zorg jij goed voor jezelf en je energie?

Tijd

Tijd is iets geks. Soms is het rekbaar en komt er geen eind aan je tijd. Vaker vliegt het voorbij en loop je de hele dag achter tijdtekort aan te hobbelen.

Als je klein bent, is 80 kilometer ‘de hele dag in de auto’ en duren zomers eeuwig. Als je oud bent, is het nu al weer bijna herfst. Weer een jaar voorbij. Misschien zijn bejaarden daarom wel zo onbeschoft en haastig: hoe ouder, hoe sneller de tijd gaat en de weinige tijd die ze hebben, vliegt tussen hun vingers door.

In de auto, tijdens een lange rit, speelt de tijd een spelletje met mij. Altijd hetzelfde. Het eerste half uur SCHIET voorbij. Dat stemt immer positief: dat gaat lekker zo! Daarna zit er altijd lijm op de klok. 15.00. Een half uur later is het 15.04 en gek genoeg blijft dat heel lang zo.

Op vakantie ervaar ik ook een spelletje met de tijd. De eerste paar dagen duren eeuwig. Het brein krijgt veel nieuwe ervaringen te verwerken. Op dag drie is er altijd even wrijving, vermoeidheid, ergernis en in het meest vervelende geval een fikse ruzie, maar dat heeft dan weer niks met de tijd te maken…of toch wel?

Vanaf morgen heb ik vakantie; ik zie er naar uit. Een gevoel van tijdloosheid is voor mij het grootste cadeau dat ik kan krijgen. Niet opletten of ik ergens wel op tijd ben. Geen rekening houden met… de uren mogen zich vanzelf vullen, we laten het ontstaan. In het beste geval ontstaat er flow-tijd, waarin je mind in die heerlijke meditatieve staat komt. Een moeiteloze en creatieve staat van zijn. Ik denk het beste soort tijd dat er is.

Op het eind van de vakantie is de tijd ineens heel snel op. Oh jee, over twee dagen gaan we alweer naar huis!

Maar in de tussentijd wens ik iedereen een fijne tijd en vooral álle tijd!

Liefs,
Marija

Was het leven zó ellendig? Welnee. Het was voorspelbaar. En sinds de kinderen het huis uit waren, ook een beetje saai.

Twee ouder wordende mensen in een groot huis. Goddank groot – ze zaten niet op elkaars lip.

Hij al jaren gepensioneerd. Zij nog dapper aan het werk. Je moet toch wat.

Het huwelijk was een beetje sleets en werd niet meer geconsumeerd met de passie van weleer – zoals dat gaat bij een oud-en-getrouwd stel.

Nu de menopauze voorbij was, was het vuur er wel uit. De andere kant daarvan: ze hadden ook nooit meer ruzie. Gewoon een heel vriendelijk stel. In wederzijdse zorg.

(Die zorg kwam dan wel volledig van haar kant.)

Hoeveel maaltijden zal ze in haar leven bereid hebben? Haar handen stom gewoon króm van het zorgen. Altijd die ander. Altijd dat huis. Altijd die agenda van een ander die voor ging. Mannen op leeftijd? Breek haar de bek niet open!

En toen de menopauze voorbij was en het stof neerdaalde – was er ook iets anders.

Iets dat zei: nu jij.
Ze hoorde het eerst niet. Te druk. Te gewend.
Maar het bleef roepen.

Niet met woorden. Ergens dieper. In het lijf, dat altijd eerder weet dan het hoofd het toegeeft.

…

En op een dag dacht ik: “Weet je wat?”
Ik ga weg. Niet weg – weg, maar gewoon, éven weg.
Ik had toch recht op ontspanning op mijn eigen manier? Iets leuks voor mezelf? Nou dan.

Op de fiets naar Frankrijk. Alleen. Fietsen kon ik. En hoe moeilijk kon het nou helemaal zijn?
(Best wel moeilijk. Maar dat wist ik toen nog niet.)

Ik wilde gewoon een stuk fietsen.

Ik wilde vooral helemaal alleen een stuk fietsen.

En ik fiets mijn hele leven al, “dus ik denk dat ik het wel kan”, zei ik.

Je hebt geen wereldfietser-ervaring nodig om alleen op pad te gaan. Ik ook niet — ik had een fiets, een globale route en één geboekte overnachting. De rest ontstond onderweg, dag na dag, kilometer na kilometer.

In een klein zomerboekje met luchtig lezen vertel ik hoe dat ging, met een paar handige lijstjes voor als je het zelf wilt proberen. Reageer met FIETS en hij komt jouw kant op!

🚴‍♀️🍀☀️🍀🚴‍♀️

Juli tip ☀️🙏💫 voor yoga- en muziek liefhebbers in het mooie Elswout vlakbij Haarlem!

BUITEN YOGA MET LIVE MUZIEK OP FESTIVAL KLATERKLANKEN🎷🌳🎻

Ervaar diepe ontspanning en meer focus in deze yogales in de buitenlucht met live klarinetmuziek in het prachtige Elswout. Deze meditatieve yogales is geschikt voor zowel beginners als gevorderden.

Yogadocent Rianne van Huystee is opgeleid als Kundalini yogadocent en geeft al meer dan 25 jaar yogales op verschillende plekken.

Klarinetspeler Cristina Quesada is afgestudeerd als klarinettist aan het Conservatorium in Den Haag en yogaliefhebber. Cristina: ‘Yoga en muziek creëren beide een diepe verbondenheid met ons lichaam, onze geest en anderen. In deze les worden beide praktijken gecombineerd in een bijzondere ervaring. De yogaflow wordt gestimuleerd door de live klarinetmuziek, die de deelnemers zal helpen om zich meer aanwezig, in balans en verbonden te voelen.’

za 18 juli, 10.30 uur, Buitenplaats Elswout
Entree 15,-, meer informatie:

Elswout Yoga 18-7 – Klaterklanken Ervaar diepe ontspanning en meer focus in deze yogales in de buitenlucht met live klarinetmuziek. De les bestaat uit simpele yogaoefeningen en meditaties, die je bewust maken van je lijf, je gedachten en de natuur. Juist ook in de stille momenten tussen de muziek.