Samen dementievriendelijk

"Oordeel niet te snel." Dat is een hartenkreet van iemand met dementie. 💙

Neem een herkenbare situatie: je staat bij de bakker en iemand voor je lijkt moeite te hebben met kiezen. Die persoon kijkt lang naar het aanbod, stelt dezelfde vraag nog een keer en heeft wat meer tijd nodig om te bestellen.

Misschien merk je dat je ongeduldig wordt. Maar het kan zijn dat deze persoon dementie heeft en even het overzicht kwijt is. Juist dan helpt het om niet meteen te oordelen. Geef iemand wat extra tijd, blijf rustig en bied hulp aan als dat nodig lijkt.

We weten niet altijd wat er achter iemands gedrag zit. Met een beetje geduld en begrip help je iemand met dementie om zich zekerder te voelen en zo lang mogelijk mee te blijven doen in het dagelijks leven.

Meedoen aan een gesprek of een afspraak onthouden: door dementie kunnen gewone momenten ineens lastiger worden. Marcel heeft Lewy body dementie en vertelt wat dat voor hem betekent én hoe anderen met kleine aanpassingen kunnen helpen.

Marcel: “Door mijn dementie lopen de dagen en weken soms vreemd door elkaar. Tijd is geen rechte lijn meer, maar een wirwar waarin gisteren en morgen soms van plaats lijken te wisselen. Zo had ik onlangs bijna de eetclub gemist. Gelukkig kwam mijn buurvrouw mij ophalen. Zonder haar had ik waarschijnlijk te laat beseft welke dag het was. En niet gegeten.

Eenmaal aan tafel zat ik met drie dames die een indrukwekkend geluidsniveau wisten te produceren. Voor mij is dat anders dan gezelligheid. Het wordt al snel een muur van geluid waarin woorden hun betekenis verliezen. Mijn stem wordt zachter en mijn brein langzamer. Daardoor kan ik moeilijker meedoen aan een gesprek.

Daarom vroeg ik of ze niet alle drie tegelijk wilden praten, maar om de b***t. Tot mijn opluchting werd daar meteen rekening mee gehouden. Zo’n klein gebaar maakt een wereld van verschil. Ineens werd een gesprek weer een gesprek, in plaats van een storm van stemmen.

En juist daarin zit soms het geluk: mensen die bereid zijn even hun tempo aan te passen, zodat ik niet achterblijf.”

Het verhaal van Marcel is een mooi voorbeeld van hoe een kleine aanpassing iemand met dementie kan helpen om mee te blijven doen. Door even mee te bewegen met wat iemand nodig heeft, kun je al veel verschil maken. 💙

‘Niemand merkt het meteen, maar langzaam val ik uiteen.’ Dementie is niet altijd gelijk te herkennen: het verloopt in verschillende fasen. Daarnaast kunnen de symptomen per persoon verschillen.

Dit zijn de tien meest voorkomende signalen van dementie:

💙 Geheugenproblemen
💙 Problemen met dagelijkse handelingen
💙 Vergissingen met tijd en plaats
💙 Taalproblemen
💙 Kwijtraken van spullen
💙 Slecht beoordelingsvermogen
💙 Terugtrekken uit sociale activiteiten
💙 Veranderingen in gedrag en karakter
💙 Onrust
💙 Problemen met het zien

Door dementie eerder te herkennen, kunnen we met elkaar de samenleving dementievriendelijker maken.

Stemmen moet voor iedereen mogelijk zijn. Ook voor mensen met dementie. 💙 Daarom zijn we blij dat de Tweede Kamer heeft ingestemd met een wetsvoorstel waardoor mensen met dementie hulp kunnen krijgen in het stemhokje.

Elbert, die zelf dementie heeft, is hier ook blij mee: “Ik vind het belangrijk dat iedereen met dementie mag én kan stemmen, maar ook de hulp krijgt die die persoon nodig heeft om het stemmen mogelijk te maken.

Ook de komst van een kleiner stembiljet vanaf 2029 is een positieve ontwikkeling. Het verschil lijkt misschien klein, maar dat is het niet. Het grote stembiljet met veel kleine letters maakt het moeilijk en onoverzichtelijk. Dit kan ervoor zorgen dat iemand met dementie vastloopt.

Elke stap vooruit is er één, maar er kunnen natuurlijk meer aanpassingen gedaan worden om het stemmen toegankelijker te maken. Zo staat in het voorstel dat mensen met dementie hulp mogen krijgen van iemand van het stembureau, niet van een vertrouwd persoon. Terwijl juist een bekende voor rust en vertrouwen kan zorgen. Dit kan een groot verschil maken voor iemand met dementie.

Veel mensen met dementie willen blijven meedoen en hun stem laten horen."

“Voor mij is een dementievriendelijke gebouwde omgeving geen zorgachtige omgeving, maar een gewone, prettige en begrijpelijke plek. Een plek waar mensen zich welkom voelen, zelfstandig kunnen bewegen en niet steeds afhankelijk zijn van uitleg of hulp.” 💙

Alzheimer-architect Henri Snel onderzoekt hoe gebouwen en openbare ruimtes beter kunnen aansluiten bij mensen met dementie. Want ook de omgeving kan helpen om hen zo lang mogelijk zelfstandig mee te laten doen in de samenleving.

“Of een omgeving goed aansluit, merk ik vaak aan kleine momenten van twijfel. Iemand blijft staan, kijkt zoekend rond, loopt een deur voorbij of vraagt steeds opnieuw waar het toilet of de uitgang is. Als gangen en deuren veel op elkaar lijken of er te veel informatie te zien is, kan dat onzeker maken.

Soms kan een kleine aanpassing al veel verschil maken. Denk aan een duidelijk bord naar het toilet of een toiletbril die goed afsteekt tegen de toiletpot. Ook een zwarte deurmat vervangen, verouderde bordjes weghalen of een belangrijke deur een herkenbare kleur geven kan helpen. Vaak gaat het niet om méér toevoegen, maar om beter kiezen wat je laat zien.

In de toekomst hoop ik dat dementievriendelijk ontwerpen heel gewoon wordt. Dus niet pas achteraf aanpassingen doen, maar vanaf het begin nadenken over wat mensen nodig hebben om hun weg te vinden. Denk aan duidelijke entrees, logische routes, herkenbare plekken en goede verlichting. Niet steriel of leeg, maar wel overzichtelijk. Dat helpt niet alleen mensen met dementie, maar is prettig voor iedereen.

Uiteindelijk komt het neer op één ding: maak plekken begrijpelijk. Zo hoeven mensen minder te zoeken en geeft de omgeving meer rust, richting en vertrouwen.”

Foto: Mike Raanhuis

🤯 Paniek in de bibliotheek: terwijl jij rustig een nieuw boek uitzoekt, zie je tussen de boekenkasten een man die onrustig om zich heen kijkt en niet goed lijkt te weten wat hij moet doen.

Dementie kan een verklaring zijn voor zijn gedrag. Iemand met dementie kan minder grip ervaren op wat er om hem heen geb***t. Dat kan iemand onzeker of angstig maken. Juist dan kun jij iets betekenen.

De GOED-methode geeft je vier stappen om op zo’n moment rustig en passend te reageren.

💙 Geruststellen: praat rustig, stel jezelf voor en stel de persoon gerust.
💙 Oogcontact: maak oogcontact, gebruik korte zinnen en stel één vraag tegelijk.
💙 Even meedenken: vraag of je mag helpen en zoek samen naar een oplossing.
💙 Dankjewel: sluit het contact vriendelijk en duidelijk af.

💡 Tip: Stel iemand met dementie gerust. Een persoon met dementie kan zich onzeker of verward voelen in sommige situaties.

Stel je voor: iemand staat in de rij bij de kassa en staart lang in een tas. Het kan zijn dat die persoon dementie heeft en even niet meer weet wat diegene zoekt.

Je kunt helpen door die persoon gerust te stellen: maak oogcontact en stel één vraag per keer. ‘Zoekt u misschien uw portemonnee?’ Vraag uiteraard toestemming voordat je iets doet. Zo laat je de regie bij de persoon met dementie.

Heb jij wel eens iemand die mogelijk dementie heeft gerustgesteld? 💙

UPDATE
Verdrietig nieuws: Toon is is overleden aangetroffen. Over de omstandigheden van zijn overlijden is niets bekendgemaakt. We wensen de nabestaanden veel sterkte.

– De politie is dringend op zoek naar de 78-jarige Toon. Hij is te voet vertrokken vanaf zijn woning in Oosterhout (Noord-Brabant).

Toon heeft een lichte huidskleur en kalend/grijs haar. Hij draagt mogelijk een donkerblauwe joggingsbroek en een wit shirt of geruite blouse.

Zie je hem? Maak oogcontact, stel hem gerust, blijf bij hem en bel de politie op 0800-6070. Is er sprake van een noodsituatie? Bel dan 112.

Je kunt ook helpen door dit bericht te delen. 🙏

Onze oproep om er samen voor te zorgen dat mensen met dementie mee kunnen blijven doen, krijgt landelijke erkenning. 💙

‘Loop niet aan dementie voorbij’ hoort bij de tien best gewaardeerde maatschappelijke reclames van het eerste halfjaar van 2026. Daarmee maken we kans op de Ster Gouden Loeki 2026.

In de video laten we zien hoe belangrijk het is om niet weg te kijken, maar contact te blijven maken met mensen met dementie. Een groet, wat geduld en een beetje extra aandacht kan al veel betekenen.

We zijn blij dat de video zoveel mensen heeft geraakt. De nominatie is een mooi compliment voor iedereen die eraan heeft meegewerkt en heeft geholpen om de oproep te verspreiden.

“Onlangs vroeg een mevrouw waar de koffie stond, terwijl zij al in het koffiepad stond. Ze kon het niet vinden en wilde ‘gewoon koffie’. De vraag is dan: wat is ‘gewoon koffie’?”

Om te ontdekken wat de klant precies zocht, stelde filiaalmanager Emiel van Jumbo Kooistra in Heerenveen rustig één vraag tegelijk. “Door te vragen naar het soort koffieapparaat, het merk en de smaak, zijn we er samen goed uitgekomen. De training GOED omgaan met dementie gaf mij handvatten om mevrouw rustig en geduldig te helpen.”

Emiel was niet de enige die de training volgde. In totaal deden medewerkers van dertien filialen van Jumbo Kooistra mee. Zo herkennen zij signalen sneller en weten ze beter hoe ze kunnen reageren.

“Voor ons was de training vooral waardevol omdat je bewuster wordt van situaties die in de winkel kunnen voorkomen. Een klant kan bijvoorbeeld wat langer zoeken, dezelfde vraag meerdere keren stellen of onzeker zijn bij het afrekenen. Door de training herkennen medewerkers dit sneller en weten zij beter hoe ze geduldig en behulpzaam kunnen reageren.

En vooral kleine dingen kunnen al veel verschil maken: rustig blijven, duidelijk communiceren, niet te veel vragen tegelijk stellen en iemand de tijd geven. Zo voelen klanten zich gezien en geholpen, zonder dat de situatie ongemakkelijk wordt.

Een supermarkt is voor veel mensen een vertrouwde plek. Juist daarom vinden wij het belangrijk dat klanten zo zelfstandig en prettig mogelijk boodschappen kunnen blijven doen.” 💙

Jumbo Kooistra Heerenveen Centrum