30/08/2026
Ik heb er mijn missie van gemaakt om bewustzijn te creëren in de behoefte onder gedrag.
𝗠𝗮𝗮𝗿 𝘄𝗮𝘁 𝗶𝘀 𝗸𝗶𝗷𝗸𝗲𝗻 𝗻𝗮𝗮𝗿 𝗱𝗲 𝗯𝗲𝗵𝗼𝗲𝗳𝘁𝗲 𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿 𝗵𝗲𝘁 𝗴𝗲𝗱𝗿𝗮𝗴 𝗲𝗻 𝘄𝗮𝘁 𝗶𝘀 𝗵𝗲𝘁 𝗯𝗲𝗹𝗮𝗻𝗴 𝗵𝗶𝗲𝗿𝘃𝗮𝗻?
Kijken naar de behoefte onder een bepaald zichtbaar gedrag betekent dat je je niet gaat focussen op wat het kind doet, maar wel naar wat er in het kind gebeurt. Ongeacht de leeftijd, maar vooral bij kinderen: gedrag is communicatie en moet worden beschouwd als informatie.
Ideaal hiervoor is het ijsbergmodel: wat je ziet boven het wateroppervlak is gedrag: boos worden, weigeren, roepen, slaan, weglopen, huilen, clownesk gedrag, niet luisteren, uitstellen, dichtklappen, bewegingsdrang, discussiëren, controledrang,…
Onder dat oppervlak liggen emoties, stress, lichamelijke ervaringen, vermoeidheid, prikkelverwerking, onzekerheid, angst, onbegrip, verveling, verwachtingen, gedachten, behoeften als honger, dorst, leerhonger, autonomie, veiligheid,…
Het is belangrijk om verder te kijken dan het gedrag omdat dit verschillende oorzaken kan hebben, waardoor ook de invulling van de behoefte kan verschillen.
Zo kan taakweigering bijvoorbeeld als oorzaak hebben: faalangst, verveling, gebrek aan autonomie, het nut ervan niet inzien, ongemotiveerd (maar waarom dan), desinteresse, onderontwikkelde executieve vaardigheden, overprikkeling, gebrek aan veiligheid, gebrek aan duidelijke verwachtingen, vermoeidheid, verdriet, de opdracht is niet begrepen, het kind heeft moeite met lezen of schrijven en kan de opdracht niet voltooien,…
Het lijkt logisch dat je faalangst, verveling, een leerstoornis of verdriet niet op dezelfde manier gaat aanpakken…
En toch gaat het hier heel vaak fout. Thuis, in de sportschool, in de klas, bij vriendjes, bij de dokter, tijdens diagnosetrajecten…
Ik gebruik graag de metafoor van de pleister en de wonde, waarbij de wonde het gedrag voorstelt. Wil je gedrag camoufleren, kleef je er een pleister over, maar daarbij is de wonde nog niet verdwenen. Het gedrag is enkel onderdrukt. Maar een niet aangepakte wonde kan gaan etteren. Het gedrag wordt groter. Zolang je niet de oorzaak van de wonde gaat aanpakken, zal ze niet weggaan. Daarom is begrip van het gedrag en de onderliggende behoefte cruciaal.
Kinderen die zich onbegrepen voelen, gaan minder snel gemotiveerd zijn om alsnog de taak te starten en gaan zich enkel weerbarstiger gedragen. Gedrag begrijpen daarentegen, betekent niet dat je gedrag goedkeurt, maar het geeft je wel de mogelijkheid om in verbinding te gaan en een oplossing te vinden. Belangrijk hier is ook om rekening te houden met de leeftijdsrelevante ontwikkeling en mogelijkheden van het kind.
Kortom, gedrag vertelt ons waar we moeten kijken, het vertelt ons niet automatisch wat er aan de hand is. Deze houding is waar de mogelijkheid tot ontwikkeling start.
Stel jezelf daarom altijd de vraag “Wat heeft dit kind nodig?” en doe niet zomaar voor de hand liggende en stigmatiserende aannames.
Dat is voor mij de essentie van kijken naar de behoefte onder gedrag: niet minder begrenzen, maar beter begrijpen wat je begrenst én weten wat je daarnaast moet ondersteunen.