De Wereld Morgen

10 procent langer werken voor hetzelfde loon, besparen op infrastructuur die nu al hopeloos verouderd is en 50.000 kinderen die hun gratis maaltijd verliezen. Leerkracht Sara vertelt hoe diep het ongenoegen in het Franstalig onderwijs zit. Sinds deze week is het zomervakantie, maar: "In deze omstandigheden kunnen we niet opstarten in september.”
---

Sara Vanobbergen is leerkracht Nederlands en geschiedenis, en ze geeft ook aardrijkskunde in het Nederlands (immersieonderwijs) aan het Atheneum Vauban in Charleroi. Ook is ze syndicaal afgevaardigde. We spreken haar op een actie van leerkrachten en scholieren tegen de besparingen in het Franstalig onderwijs op 30 juni in Charleroi.

Op de meeste scholen zijn leerkrachten die dag druk bezig met klassenraden en evaluaties. Toch zijn er honderden betogers komen opdagen. Een week later, 4 juli, zou de zomervakantie beginnen. “Ik heb die rust dringend nodig”, geeft ze aan. Maar ze vertelt ondertussen ook hoe ze al bezig zijn met het organiseren van acties voor de eerste schooldagen. “In deze omstandigheden kunnen we niet opstarten in september.”

Kan je ons eens vertellen waarom jullie hier vandaag staan? Aan Nederlandstalige kant weten we immers amper iets van jullie beweging. We horen er enkel over in onze media als er relletjes zijn in Brussel.

We voeren al een hele tijd actie. Al meerdere jaren. Ook onder de vorige regering. En het gaat al die tijd over de toestand van het onderwijs. Kort samengevat willen we kleinere klassen en meer middelen om onze leerlingen beter te begeleiden.

Die beweging voor een herwaardering van het onderwijs is al enkele jaren bezig. Maar nu is er een nieuwe regering waarin de MR (Franstalige liberale partij) en Les Engagés (Franstalige christendemocraten) een nieuw besparingsplan in het onderwijs hebben doorgevoerd. Met hun plannen willen ze 500 miljoen euro besparen tegen 2029. Voor wapens, raketten en F-35’s is er altijd geld, maar voor onderwijs niet.

Bij ons op school hebben we al 22 dagen actie gevoerd tegen die besparingsmaatregelen. Een van de belangrijkste maatregelen is de verhoging van het inschrijvingsgeld voor studenten in hogescholen en universiteiten. Voor een hogeschool stijgt dat van 350 euro naar 1.200 euro. Voor universiteiten was het al 850 euro, maar ook daar zal het nog stijgen.

Ze willen ook de werkingsbudgetten van scholen verlagen. We weten allemaal dat daardoor onder andere eten op school duurder zal worden. Ook zullen als gevolg bijvoorbeeld kopieerkosten voor leerlingen stijgen.

Lees het hele interview via onderstaande link op onze website.

Leerkracht Sara uit het Franstalig onderwijs: “In deze omstandigheden kunnen we niet opstarten in september” 10 procent langer werken voor hetzelfde loon, besparen op infrastructuur die nu al hopeloos verouderd is en 50.000 kinderen die hun gratis maaltijd verliezen. Leerkracht Sara vertelt hoe diep het ongenoegen in het Franstalig onderwijs zit. Sinds deze week is het zomervakantie, maar: "In deze omstand...

Meer dan 600 mensen protesteren tegen Israëlische vlag aan Antwerpse stadhuis

Na maanden van willekeurige betogingsverboden en de ernstige escalatie van politiegeweld, keerde de wekelijkse maandagactie van de Antwerpse Coalitie voor Palestina (ACP) gisteravond 6 juli officieel terug naar haar vaste locatie op de Suikerrui. Na een spoedoverleg tussen een delegatie van de ACP, de korpsleiding en het inlichtingenteam van de Politiezone Antwerpen, heeft de politie substantiële toegevingen gedaan omtrent het respecteren van het recht op protest.

De terugkeer naar de Suikerrui volgt op de brede publieke en politieke verontwaardiging na de actie van afgelopen maandag 29 juni. Toen sloeg de Antwerpse politie de vreedzame manifestatie met disproportioneel geweld uiteen en arresteerde ze twaalf betogers. Onder de arrestanten bevonden zich onder meer Groen-voorzitter Aimen Horch en onafhankelijk journalist Stef Arends die in een nekklem werd genomen. Een zwangere buurtbewoonster die herhaaldelijk aangaf niets te maken hebben met het protest en enkel thuis wou geraken, werd handhandig neergeduwd en was achteraf in shock.

De schokkende beelden van het geweld gingen de wereld rond. De Antwerpse politie nam contact op met ACP om via een gesprek de gemoederen te bedaren en tot een constructieve oplossing te komen. "De korpschef heeft moeten toegeven dat de repressie onhoudbaar was," zegt Annemarie Gielen namens de ACP. "Ons doorzettingsvermogen heeft gewerkt. Wij kwamen buiten met de erkenning dat ons vreedzaam protest rechtmatig is, en dat we mogen betogen op gehoors- en gezichtsafstand van de personen tegen wie ons protest gericht is."

Maandagavond verzamelden ruim 600 mensen in de Suikerrui in Antwerpen om te protesteren tegen de Israëlische vlag die nog steeds aan het stadhuis hangt. De bijeenkomst verliep vreedzaam en stond niet alleen in het teken van solidariteit met Palestina, maar ook van het recht op protest.

Een vertegenwoordiger van Amnesty International pleitte voor een hervorming van de protestregels. Volgens haar zou de huidige vergunningsplicht moeten worden vervangen door een meldingsplicht en zouden de zogenaamde “neutrale zones”, waaronder de Grote Markt, moeten verdwijnen. “Solidariteit is geen misdaad,” klonk het.

Tijdens de actie werden verschillende slogans gescandeerd en hield de menigte een minuut stilte ter herdenking van de Nakba van 1948. Die werd enkel doorbroken door het geluid van een politiedrone die boven de demonstratie cirkelde. Nadien zongen de aanwezigen gezamenlijk Mawtini, dat vaak als het Palestijnse volkslied wordt beschouwd.

Ook politici van Groen en PVDA namen het woord. Aimen Horch (Groen) benadrukte dat België volgens internationale verdragen een verantwoordelijkheid heeft om zich uit te spreken tegen ernstige schendingen van het internationaal recht. Jos D'Haese (PVDA) bekritiseerde het Antwerpse stadsbestuur vanwege zijn aanpak van protestacties en pleitte voor juridische vervolging van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu voor vermeende oorlogsmisdaden.

De bijeenkomst werd afgesloten terwijl op de achtergrond het wekelijkse beiaardconcert van start ging. Voor de organisatoren was de hoge opkomst een duidelijk signaal dat de steun voor Palestina én voor het recht op protest in Antwerpen blijft groeien.

Foto's: Han Soete

41 Belgische stemmen uit de cultuurwereld, medische sector, academische wereld en de politieke wereld, onder wie oud-premier Yves Leterme, auteur Heleen Debruyne, actrice Els Dottermans, ABVV-voorzitter Bert Engelaar en filmregisseur Koen Mortier, roepen de Belgische regering op actie te ondernemen tegen de middeleeuwse uithongeringspolitiek in Cuba. ‘Een bevolking doelbewust afsluiten van levensnoodzakelijke energie is ongezien.’ Dit is hun open brief:

De Amerikaanse energieblokkade drijft de Cubaanse bevolking momenteel in een humanitaire catastrofe. Als bezorgde burgers roepen wij de Belgische regering op om deze middeleeuwse uithongeringspolitiek te veroordelen en meteen diplomatieke actie te ondernemen.

Op 29 januari 2026 kondigde Donald Trump een energieblokkade tegen Cuba af. Voor zijn energievoorziening is het eiland sterk afhankelijk van ingevoerde petroleum. Bovenop de langstdurende economische blokkade uit de wereldgeschiedenis heeft deze maatregel de vorm aangenomen van een extreme, onrechtvaardige collectieve bestraffing van miljoenen onschuldige burgers.

De gevolgen zijn nu al rampzalig. De zuigelingensterfte is met 150 procent toegenomen, wat betekent dat 1.800 baby’s extra zijn gestorven door een gebrek aan basisvoorzieningen.

De gezondheidszorg kraakt onder de tekorten. Meer dan 100.000 noodzakelijke operaties zijn noodgedwongen uitgesteld, dialysepatiënten raken in gevaar en essentiële geneesmiddelen ontbreken. De overlevingskansen voor kinderen met kanker zijn dramatisch gekelderd van 85 procent naar amper 65 procent.

De apotheken op het eiland zijn leeg. 300 van de 395 essentiële, lokaal geproduceerde geneesmiddelen zijn vandaag niet beschikbaar. Er is een acuut gebrek aan noodzakelijke chemische grondstoffen, omdat buitenlandse leveranciers die door de Amerikaanse sancties niet meer durven te leveren.

De voedselcrisis raakt de Cubaanse gezinnen elke dag dieper in hun overleving. Ruim 100.000 jonge kinderen onder de zeven jaar ontvangen niet langer hun dagelijkse gratis liter melk. Door zware logistieke problemen en geblokkeerde bankbetalingen bij de internationale inkoop van tarwe is bovendien het nationale broodaanbod gehalveerd.

Cuba vormt op geen enkele manier een militaire of economische bedreiging voor de Verenigde Staten. Toch blijft het een destructieve obsessie van opeenvolgende Amerikaanse presidenten om een regimewissel af te dwingen op het eiland. Het brute cynisme waarmee deze politieke strijd nu op de rug van de bevolking wordt uitgevochten, is onaanvaardbaar.

Een complete bevolking doelbewust afsluiten van levensnoodzakelijke energie is ongezien in de moderne geschiedenis. Het doet denken aan middeleeuwse uithongeringspraktijken. Zonder brandstof valt het vervoer stil, stokt de voedselbevoorrading, raken ziekenhuizen verlamd en wordt het dagelijkse leven ondraaglijk.

De Verenigde Naties trekken aan de alarmbel en waarschuwen formeel voor een naderende humanitaire ramp. Hulporganisaties botsen op de gevolgen van de sancties: betalingen worden geblokkeerd, transport wordt moeilijker en noodfondsen bereiken het eiland nauwelijks of veel te traag.

België heeft zich tegenover Cuba in het verleden nooit laten meeslepen door de haatpolitiek van Washington of vanuit conservatieve Europese kringen. Die waardevolle traditie van soevereine diplomatie moeten we in deze donkere tijden in ere houden.

De felle verontwaardiging van onze overheden over de Russische aanvallen op Oekraïense energiecentrales is terecht. Maar een VS-blokkade die de volledige bevolking van Cuba al een half jaar vrijwel zonder stroom zet, passeert voorlopig onder de radar. Het is dus hoogdringend dat de Belgische regering zich krachtig uitspreekt tegen deze Amerikaanse agressie.

We moeten er niet vanuit gaan dat we als klein land geen geopolitieke impact kunnen maken. In de zaak van de Cuban Five speelde de Belgische tussenkomst ooit een betekenisvolle rol, die mee heeft geleid tot een tijdelijke opening van de VS naar Cuba onder Barack Obama.

Dat de Belgische ambassade in Havana op 15 april 2026 definitief werd gesloten, is in de huidige context jammer en onbegrijpelijk. Net op het moment dat Cuba extreem kwetsbaar is, knipt België belangrijke diplomatieke banden door. Die sluiting geeft bovendien het verkeerde signaal. Het versterkt het idee dat Cuba geïsoleerd mag worden en geeft aan Amerikaanse haviken het foute signaal dat zij vrij spel hebben.

Naast diplomatieke druk is humanitaire hulp noodzakelijk. België kan medische apparatuur, geneesmiddelen, brandstof voor ziekenhuizen en voedselhulp leveren. Niet alleen in woorden, maar in daden. Het kan daarbij de voorbeelden van landen als Spanje en Mexico volgen.

De tijd tikt weg, terwijl de situatie angstaanjagend dringend is. President Trump heeft openlijk aangekondigd dat hij na zijn oorlog tegen Iran definitief zal afrekenen met Cuba. We kunnen niet lijdzaam afwachten, er is nu een luid en krachtig signaal nodig van de Belgische regering. De blokkade en de agressie tegen Cuba moeten onmiddellijk stoppen.

Ondertekend door:

Sarah Neutkens (schrijver, componist en beeldend kunstenaar)

Alexander Deprez (auteur, filmmaker, beeldend kunstenaar en muzikant)

Réginald Moreels (humanitair chirurg, ex minister van Internationale Samenwerking)

Bert Engelaar (voorzitter ABVV-FGTB)

Koen Mortier (filmregisseur)

Katrien De Ruysscher (actrice)

Heleen Debruyne (auteur, columnist, presentatrice)

Brent Vanneste (muzikant)

Koen Bogaert (professor vakgroep Conflict- en Ontwikkelingsstudies UGent)

Teddy Tops (auteur)

Saskia De Coster (auteur)

Rik Pinxten (professor emeritus Antropologie UGent)

Yves Leterme (gewezen eerste minister)

Els Dottermans (actrice)

Daan Hugaert (acteur)

Johannes Genard (muzikant)

Johannes Verschaeve (muzikant)

Leen Dendievel (actrice en auteur)

Jonas Geirnaert (acteur, cabaretier, regisseur)

Hillal Sor (algemeen secretaris MWB van het ABVV-FGTB)

Geoffrey Goblet (algemeen secretaris van de Algemene Centrale van het ABVV)

Francine Mestrum (auteur en voorzitter Global Social Justice)

Lode Vanoost (journalist)

Rudy Sohier (ex-vormingswerker Algemene Centrale)

Marc Van Camp (ethicus, journalist)

Pieter De Vos (filmmaker)

Laura De Vos (universitair docent North American Studies)

Luc Vanheerentals (journalist)

Marc Vandepitte (filosoof, auteur)

Katrien Demuynck (auteur)

Charles Ducal (auteur, Dichter des Vaderlands 2014-2015)

Dominique Willaert (theatermaker, auteur)

Lebuïn D’Haese (beeldend kunstenaar, dichter)

Paul Trio (professor emeritus Geschiedenis KU Leuven)

Gregory Vandamme (acteur)

Jana Antonissen (auteur, journalist, columnist)

Inès Al Share (politicoloog, activist en dichter)

Gert Van Hecken (hoofddocent, Instituut voor Ontwikkelingsbeleid, UAntwerpen)

Nick Hannes (fotograaf)

Jasmien Vandermeeren (auteur)

Noortje Palmers (fotograaf)

Vandaag, op 4 juli is het 250 jaar geleden dat de onafhankelijkheidsverklaring van de Verenigde Staten werd ondertekend. De hele wereld lijkt wel fan te zijn van de VS, van Hollywoodfilms tot Taylor Swift. Maar 250 jaar VS is ook 250 jaar normalisering van vestigingskolonialisme.

Het is algemeen geweten en geaccepteerd dat de VS gebouwd is op genocide en slavernij van veel volkeren. Diezelfde principes die de eerste verovering van land en mensen structureerden en de VS creëerden in het land van honderden volkeren die er al duizenden jaren leefden, structureren het VS-imperialisme van vandaag.

Het kolonialisme van de beginperiode van de VS, waarbij de Inheemse bevolking massaal werd uitgemoord en verdreven was geen eenmalige historische gebeurtenis, maar is een diepgewortelde structuur die tot op de dag van vandaag doorwerkt.

Van de Onafhankelijkheidsverklaring waarin Inheemse en Zwarte mensen expliciet niet als volwaardig werden gezien, tot de massale deportaties en gedwongen sterilisaties in de twintigste eeuw: de logica van expansie en ontmenselijking is nooit verdwenen. Vandaag de dag zien we diezelfde dynamiek nog altijd terug in het agressieve Amerikaanse buitenlandbeleid en de economische sancties die worden ingezet om andere landen te onderwerpen.

Interessant is hoe deze koloniale drang zich in de loop der tijd heeft getransformeerd tot een modern, 'pointillistisch' imperium. In plaats van fysiek enorme gebieden te annexeren, controleert de VS de wereld nu van veraf via een netwerk van meer dan 800 militaire bases. Zelfs hedendaagse fenomenen zoals het recht op het dragen van wapens grijpen rechtstreeks terug naar de gewelddadige koloniale milities die vroeger de grens bewaakten en de Inheemse bevolking verdreven om plaats te maken voor het Amerikaanse kapitalistische systeem.

Toch is dit koloniale project nooit voltooid, omdat het Inheemse verzet – zoals de huidige Land Back-strijd – al eeuwenlang onafgebroken en met succes standhoudt. Door de wankele fundamenten van de supermacht bloot te leggen, herinnert dit artikel ons eraan dat er al tienduizenden jaren rijke culturen bloeiden ver vóór de oprichting van de VS, en dat er ook een toekomst mogelijk is na het imperium.

Lees het volledige artikel op DeWereldMorgen.

“De regering van Burkina Faso brengt de nationale en internationale publieke opinie op de hoogte dat zij heeft besloten haar diplomatieke betrekkingen met de Franse Republiek te verbreken met ingang van 26 juni 2026.”

Dekolonialisatie: Burkina Faso verbreekt diplomatieke betrekkingen met Frankrijk

Zowel links als rechts sturen ons recht op de ecologische afgrond af door hun blinde focus op economische groei. Rik Pinxten fileert het nieuwe boek van Peter Mertens en legt pijnlijk de vinger op de linkse blinde vlek.
---
Peter Mertens is een politicus op links die blijft nadenken en de resultaten van zijn denken regelmatig ook in een boek aan het publiek aanbiedt. Dat is op zich lovenswaardig in deze tijd van snelle mediatieke bites en kreten, waar analyse en reflectie nagenoeg weggevaagd worden uit het wereldbeeld.

Grondige analyse, en zeker van tendensen en processen op wereldschaal, is zeldzaam geworden in Vlaanderen. Een grondig gedocumenteerde studie over mondiale processen, waarin we allemaal meegezogen worden, zoals in dit boek, wordt hoogstens een keer vermeld door een programmamaakster op radio 1 die zich normaal niet met politieke duiding inlaat, maar wordt niet breed besproken in de kranten en weekbladen, noch in de zogenaamde duidingsprogramma’s zoals De Afspraak of de Tafel van Gert.

Nochtans levert het belangrijke kennis voor wat toch nog steeds duidingsprogramma’s wordt genoemd. Maar blijkbaar is daar de incompetentie – of is het bewuste intellectuele vervlakking – zo ver gevorderd dat de mediatrucjes van derderangs filosofen die relletjes lanceren ‘nieuws’ zijn en een grondig en sterk gedocumenteerd voorstel in boekvorm niet meer.

Vlaanderen onderscheidt zich daarin niet (meer) van de VS of China, al kan die vervlakking dan nog een stuk professioneler doorgedrukt worden dan in het Vlaanderen van nu, vermoed ik.

Waarom de linkse kritiek op kapitalisme niet volstaat Zowel links als rechts sturen ons recht op de ecologische afgrond af door hun blinde focus op economische groei. Rik Pinxten fileert het nieuwe boek van Peter Mertens en legt pijnlijk de vinger op de linkse blinde vlek.

Een sluipend autoritarisme vindt vandaag de dag plaats in België en Vlaanderen, waarschuwt onderzoeker Pascal Debruyne. Dat is volgens hem niet het project van één partij aan de macht, maar loopt door de meeste partijen heen, omdat sommigen er actief in meestappen en anderen het laten gebeuren.

----
'The most precious secret has been leaked: There is no Opposition!' Leonard Cohen schreef het in zijn controversiële dichtbundel Flowers for Hi**er (1964) over Canada. Een parlement 'covered with fingerprints and scratches' Verkozen politici 'hunchbacked from climbing on each other's heads'. En een land dat zich gedwee schaarde achter de Amerikaanse hegemonie, niet omdat het moest, maar omdat niemand nog wist hoe je nee zei.

De meest kostbare zin in zijn gedicht: 'There is no opposition'. Niet verboden of neergeslagen. Gewoon: opgeheven door 'schuldige onmondigheid', zoals Immanuel Kant dat noemde om naar 'Verlichting' te verwijzen. Vandaag doet men klaarblijkelijk het licht uit, als politiek project.

Het doet denken aan wat er vandaag in België en Vlaanderen aan het gebeuren is: 'sluipend autoritarisme'. Dat is niet het project van één partij aan de macht. Het loopt vandaag door de meeste partijen heen, omdat sommigen er actief in meestappen en anderen het laten gebeuren. Het geloof in 'het primaat van de politiek' is breed verspreid, ook bij wie zichzelf als gematigd of zelfs progressief beschouwt.

En in tijden waar coalities van lokaal tot federaal door een handvol partijvoorzitters worden geregeld, is de democratie die men verdedigt al extreem beperkt. Participatie van onderuit is in dat model per definitie hinderlijk. Wie betoogt, wie kritisch schrijft, wie zich organiseert of wie institutioneel hindert, staat in de weg.

Illustratief is wat er op 29 juni 2026 voor het Antwerpse stadhuis gebeurde, waar manifestanten verzamelden, uit protest tegen de Israëlische vlag die er wapperde. Hardhandige arrestaties, onder wie Groen-voorzitter Aimen Horch die een zwangere vrouw afgeschermde.

Politie in burger die eruitziet zoals 'een knokploeg', gemaskerd en handelend alsof artikel 1 uit de wet op het politieambt - waar verwezen wordt naar 'bijdragen tot de bescherming van de individuele rechten en vrijheden en de democratische samenleving' - nooit bestaan heeft. Ondanks het Metallica-T-shirt is de boodschap 'And Justice for All' hen ontgaan. Eerder: 'Veegt die mannen van de ploat af!'

Bij eerdere gelijkaardige acties werden manifestanten beantwoord met GAS-boetes voor 'deelname aan een manifestatie' en 'meeroepen van leuzen'. Geen geweld of vernieling. De politierechtbank van Antwerpen had zulke boetes in oktober 2025 ongegrond verklaard. Maar dat houdt de lokale overheid niet tegen om gewoon nieuwe uit te schrijven.

Dat men ruimtelijk burgers die hun stem willen laten horen, duwt naar plaatsen waar die stem geen enkel politiek effect meer heeft, is een voorbeeld van hoe men eigenlijk een betogingsverbod doordrukt op veel zachtere wijze. Maar wat er in Antwerpen gebeurde, gaat verder dan excessief politieoptreden.

De Antwerpse politie beschikt over het wettelijke monopolie op geweld. Weken van politieke goedkeuring om te escaleren, buigt dat monopolie om tot een instrument om protest te ontmoedigen. Elke keer dat de politie harder optreedt dan de wet vereist, en elke keer dat het stadsbestuur dat stilzwijgend dekt, wordt de grens verlegd.

Antwerpen is één puzzelstukje. Wie een stapje achteruitzet, ziet het bredere patroon en kan de hele puzzel beginnen leggen: een sluipende afbraak van de checks and balances die een democratie draaiende houden. Oftewel, die zorgen dat macht om de samenleving te organiseren niet omslaat naar almacht. Naar boven toe, naar de zijkant en naar onderen toe.

Tegenkrachten die de bakens uitzetten van de rechtstaat moeten eraan geloven. Fedasil en de Belgische staat werden meer dan 10.400 keer veroordeeld door arbeidsrechtbanken voor de weigering om asielzoekers op te vangen. Niet één keer, als vergissing. Niet honderd keer, als beleidsfout. Meer dan tienduizend keer, als beleid.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens veroordeelde België in april 2026 voor schending van artikel 3 én artikel 6 EVRM. Niet louter wegens de omstandigheden in de opvang, maar wegens het stelselmatig negeren van rechterlijke uitspraken.

Het Grondwettelijk Hof schorste datzelfde jaar de nieuwe opvangwet wegens strijdigheid met EU-recht en grondrechten. De reactie van de betrokken bestuurders: ze noemen rechters 'activistisch'. En ook de Europese rechtsinstanties worden aangevallen: De Wever trok als premier van de Arizona-regering de Europese coalitie mee tegen hét folterverbod (art 3). Dat het EHRM en het EhvJ niet streng zouden zijn inzake migratiebeleid wordt door onderzoek tegengesproken: nationale staten krijgen altijd 'het voordeel van de twijfel'.

De methode is echter steeds dezelfde: eerst vonnissen negeren, dan de instanties aanvallen die ze vellen. De norm wordt gestaag verplaatst naar 'activistische rechters' als de kern van het probleem. Rechtse pundits koppen dat buitenparlementair binnen met 'juristocratie' en koppelen het aan pleidooien voor een volksberoep.

Ook de pers ondergaat het sluipende autoritarisme. In N-VA-kringen klinkt het al jaren hetzelfde: media zijn niet te vertrouwen, ze hebben een agenda, de 'mainstream pers' liegt. Het klinkt toch erg als Lügenpresse-logica, zonder het woord te gebruiken.

Het is geen toeval dat dit het hardst klinkt over de media die macht structureel controleren. De VRT die een kritische reportage over drones uitzendt, moet dagenlang gedelegitimeerd worden. Samen met de gangbare praat over de publieke omroep als de Rode Burcht. Wie de gekende koppen bij De Afspraak maar ook wel vaker Terzake telt, ziet vaak een ander beeld.

De aanval gaat ook verder. Jan Jambon weigerde in maart 2026 onwettig een subsidie van 40.000 euro aan Apache. Daarvoor was er al een eerdere weigering via de Nationale Loterij, toen Zuhal Demir nog de touwtjes in handen had. Het VVOJ en het Fonds Pascal Decroos stelden zich ernstige vragen bij de beslissing.

Apache werd tegelijkertijd geconfronteerd met SLAPP-procedures, juridische acties niet bedoeld om te winnen maar om financieel uit te putten. Ook MO-magazine moest de bijl van besparingen doorstaan. Beeld je in dat we diversiteit aan stemmen en media krijgen over de wereld rond ons?

Tegenspraak van onderuit? Dat kan niet meer onder het sluipend autoritarisme. Het wetsvoorstel-Van Quickenborne over een betogingsverbod werd in januari 2024 van tafel gehaald, na een vernietigend advies van de Raad van State en massaal protest. Een kleine overwinning. Maar de architectuur van de aanval bleef overeind.

De wet-Quintin van 2025 maakt het mogelijk om 'radicale organisaties' administratief te ontbinden, zonder rechterlijke tussenkomst. Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens stelde vast dat de wet de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vereniging en het recht op een eerlijk proces vernietigt.

Ben Weyts kondigde vanuit Vlaanderen in oktober 2025 aan dat gesubsidieerde organisaties hun middelen niet mogen gebruiken voor rechtszaken tegen de Vlaamse overheid. En via het decreet sociaal-cultureel volwassenenwerk perkt de Vlaamse regering - onder minister Gennez, een socialiste van Vooruit - de middelen van het middenveld in op een wijze die waarschijnlijk onwettig is en die uiteindelijk voor de Raad van State zal eindigen.

Maar de ontmoediging werkt intussen al in de praktijk: dat 'chilling effect' is natuurlijk de bedoeling. Nu nog de politieke functie van de vakbonden en ziekenfondsen loskoppelen van hun dienstverlening en men kan scoren zonder middenvelders op het terrein.

Noem het wat het is: sluipend autoritarisme. "Executive aggrandisement", klinkt academisch genoeg om te sussen. "Democratische erosie" klinkt alsof het vanzelf gaat. Het gaat niet vanzelf. Er zijn mensen met macht die dit willen, die dit bewust organiseren, en anderen die dit bij gebrek aan ruggengraat (en vaak gewoon door intellectuele blindheid: we leven in tijden waar sommige politici trots uitpakken met uitspraken over “geen boeken lezen”) laten passeren.

N-VA speelt zonder twijfel de centrale rol, maar het probleem is breder. Ook wie zwijgt, draagt bij. Ook wie meestapt omdat de coalitie het vraagt. Het paradoxale van dit moment: in een tijdperk waar 'dingen benoemen' een populistische sport is geworden, worden de echte structurele verschuivingen stilzwijgend genormaliseerd. Het luidst wordt geroepen over problemen die men zelf creëert of vergroot. Het stilst blijft het over de afbraak van de instituties die ons zouden moeten beschermen als burgers (met en zonder papieren).

Cohen schreef het over Canada in de jaren zestig. Hij had het over 'hier' kunnen schrijven, vandaag. 'De oppositie bestaat niet meer', niet omdat ze verboden werd, maar omdat te weinigen haar nog willen. Momenteel kan het nog dichterlijke vrijheid zijn, maar als het beleid van vandaag de voorbode voor morgen wordt, staat de toekomst in de sterren geschreven.

Leraren en leerlingen van het Franstalig onderwijs kwamen dinsdag 30 juni opnieuw op straat in Charleroi en kondigen aan na de zomer opnieuw actie te voeren. “Deze hervormingen zullen vreselijke gevolgen hebben voor scholen, leraren en leerlingen.”
---

Het is druk op Brussel-Centraal. Klassen kwetterende kinderen vullen de vertrekhal, waar de hitte van de afgelopen dagen nog in de lucht hangt. Leraren gebaren de kinderen in de rij, vertellen al wijzend naar het plafond verhalen en manoeuvreren hen de trein in. “Je zou maar een schoolreis moeten begeleiden”, zeggen we tegen elkaar. En we stappen op de trein naar Charleroi.

Aangekomen in Charleroi zien we de menigte staan. Rood en groen kleuren de groep van leraren en leerlingen tegen de grijze stad. Sinds maanden voeren Franstalige leerkrachten acties tegen nieuwe besparingen in het onderwijs. Opvallend is dat leerlingen nu mee de straat op komen. Massaal kwamen zij de straten op in Brussel, en ook nu in Charleroi.

Er wordt in de Nederlandstalige media weinig over geschreven: het protest in het Franstalig onderwijs, en de besparingen die eraan komen. Wanneer het wel in het nieuws komt, gaat het vaak over botsingen met de politie of over beschuldigingen dat leraren leerlingen zouden “gijzelen”. De leerlingen op straat vertellen een ander verhaal.

“We worden niet gegijzeld”, zegt Alizé, laatstejaars in het middelbaar. Ze vertelt hoe leerlingen juist zelf leraren opzoeken om beter te begrijpen wat die hervormingen precies inhouden.

Naast haar staat Saori, die ook volgende week haar diploma krijgt en volgend jaar wil studeren. “Ik kom hier ook vanwege de verhoging van het collegegeld”, zegt ze. Dat zou nu 1.200 euro worden.

“We staan hier om de leraren te steunen”, zeggen twee andere scholieren. Volgens de plannen zouden leerkrachten vanaf het vierde jaar secundair onderwijs verplicht twee extra lesuren per week moeten geven, zonder bijkomende vergoeding. Leraren uit het hoger secundair zouden bovendien kunnen worden ingezet in het lager secundair, terwijl anderen hun baan verliezen. “Dat betekent dat 1.300 jobs geschrapt worden”, roepen ze.

“Het idee is dat van elke tien leraren er één zijn of haar job verliest”, legt David uit, leerkracht op een middelbare school in La Louvière. “In het provinciaal onderwijs van Henegouwen zullen aan het begin van het schooljaar al zo’n vijftig voltijdse functies verdwijnen.”

Dat is onderwijsminister Valérie Glatignys (MR) strategie om het lerarentekort aan te pakken.

Toiletten die niet werken, plafonds die naar beneden komen, chauffages die het niet doen: in de stoet klinken voorbeelden genoeg van de malaise in het Franstalig onderwijs, waar nu al weinig geld naartoe gaat. “In Brussel zie je aan de staat van de gebouwen of ze van het Franstalig of het Nederlandstalig onderwijs zijn”, klinkt het.

“Het is te koud in de winter en te warm in de zomer”, zegt Adrian, leerkracht in Brussel. Met zijn fiets loopt hij mee met de stoet, zodat hij daarna meteen weer door kan. Hij had vandaag nog veel werk aan de rapporten.

Hij vertelt wat ze te horen kregen tijdens de warme dagen: “Ze zeggen dan: de leerlingen moeten veel water drinken en de airco moet aan.” Hij lacht. “Welke airco? Het budget dat het misschien mogelijk had gemaakt om airco’s te plaatsen, is naar beneden bijgesteld".

De stoet beweegt ondertussen langzaam door de stad, gevolgd door twee politiewagens. Aan de scholen die we passeren hangen op de ramen blaadjes met “Non, non, non, non.”

“Soms lijkt het alsof ze niks om ons geven, soms lijkt het alsof ze helemaal niks van het onderwijs begrijpen”, zegt Adrian. “Ik weet dat sommige ministers van onderwijs wel les hebben gegeven, maar daar lijkt het niet op.”

Lees de hele reportage via onderstaande link op onze website.

Franstalig onderwijs opnieuw op straat in Charleroi: leerlingen en leraren kondigen nieuwe acties aan Leraren en leerlingen van het Franstalig onderwijs kwamen dinsdag 30 juni opnieuw op straat in Charleroi en kondigen aan na de zomer opnieuw actie te voeren. “Deze hervormingen zullen vreselijke gevolgen hebben voor scholen, leraren en leerlingen.”