10/07/2026
Ile-de-France (Đại Paris) – “rổ” tài năng bóng đá và phông nền di cư trong cuộc đấu Pháp vs Morocco
Trận đấu giữa Pháp và Morocco rạng sáng nay ở tứ kết World Cup 2026 không khác gì một bức tranh thu nhỏ của dòng chảy di cư và dịch chuyển được phác họa rõ ở kỳ World Cup này.
Có tới 99 cầu thủ tham dự giải đấu trên Bắc Mỹ sinh ra tại Pháp, nhưng chỉ có đúng 23 người nằm trong danh sách chính thức của Les Bleus. Trong khi, đội hình Morocco thì vỏn vẹn 7 cầu thủ thực sự sinh ra ở quê nhà, và có tới 6 người sinh ra trên mảnh đất hình lục lăng. Đó là Ayyoub Bouaddi (Senlis), Neil El Aynaoui (Nancy), Issa Diop (Toulouse), Redouane Halhal (Montpellier), Samir El Mourabet (Strasbourg) và Gessime Yassine (Salon-de-Provence).
Sau khi Morocco vượt qua Hà Lan, tiền vệ Azzedine Ounahi từng nói đầy châm biếm rằng “những nhà cung cấp đã chiến thắng”. Hà Lan thực tế đóng góp 65 cầu thủ cho các đội tuyển dự World Cup này, trong đó có 3 tuyển thủ Morocco là sinh ra ở đất nước này. Song họ chỉ xếp thứ hai.
Chính nước Pháp, mà cụ thể là vùng Đại Paris (Ile-de-France), mới chính là “nhà cung cấp” lớn nhất World Cup 2026. Trong số 99 cầu thủ sinh ra tại Pháp, có 52 người đến từ Ile-de-France, nhưng chỉ 12 người trong số đó chọn khoác lên mình màu áo lam.
Ở World Cup 2018 trên đất Nga, vùng Ile-de-France đóng góp 8 cầu thủ, và con số này là 12 tại giải đấu ở Qatar cách đây 4 năm. So sánh thì xu hướng này tăng lên là quá rõ. Ký giả Simon Kuper từng dẫn lời Arsene Wenger vào năm 2007, viết rằng Sao Paulo của Brazil là cái nôi đào tạo cầu thủ lớn nhất thế giới, trong khi Paris xếp thứ hai. Nhưng thời thế đã thay đổi, có lẽ từ cách đây cả chục năm.
Phần lớn các khu ngoại ô của Paris được xây dựng trong những thập kỷ sau Đệ nhị Thế chiến. Khi khu vực này dần được lấp đầy (phần lớn là người nhập cư), đồng thời các khu liên hợp thể thao được xây dựng và vận hành bài bản, chất lượng bóng đá địa phương cũng theo đó mà nâng lên.
Ban đầu, nhiều tài năng bóng đá của nơi đây bị bỏ sót do thiếu lực lượng săn lùng. Không một cầu thủ nào trong đội hình chính thức của tuyển Pháp vô địch Euro 1984 lớn lên ở vùng Đại Paris. Nhưng đến năm 1998, thế hệ vàng đưa tuyển Pháp vô địch thế giới có 3 cái tên huyền thoại xuất thân từ vùng ngoại ô Paris, là Thierry Henry, Patrick Vieira và Lilian Thuram. Từ đó, sự trỗi dậy của vùng Ile-de-France diễn ra từ từ, cho đến ngày nay.
Các tuyển trạch viên dần để mắt tới Paris, và kinh đô nước Pháp giờ như một mỏ khai thác tài năng bóng đá. Đơn cử, sau nhiều năm ngó lơ nguồn “tài nguyên” giàu có ngay trước mắt, PSG dần chuyển dịch chiến lược trong những mùa giải gần đây, nhằm tạo lộ trình cho các cầu thủ học viện lên đội một, tiêu biểu như Warren Zaire-Emery và Senny Mayulu thời gian qua.
Nhìn vào đội hình tuyển Morocco, ngoài trường hợp được nhắc tới chủ đạo là tiền vệ 18 tuổi Ayyoub Bouaddi – mới 101 ngày trước còn đeo băng thủ quân đội U21 Pháp – vẫn còn một cái tên khác về sau chọn phụng sự cho quê cha đất tổ, dù trước đó đã chơi cho các đội U của Pháp. Đó là trung vệ Issa Diop, từng kinh qua các lứa từ U16 đến U21 Pháp và tháng 3 năm nay chính thức chọn tuyển Morocco. Ngoài ra, còn nhiều gương mặt khác trước đây cũng thi đấu cho các đội U của Hà Lan, Bỉ, Tây Ban Nha…
Vì sao lại có sự dịch chuyển này? Bên cạnh việc tỷ lệ chọi cao khiến những tài năng này quyết định tìm kiếm những bến đỗ triển vọng hơn, thì đó còn là một ý thức phản kháng.
Trong quyển tiểu luận mang tên “Affreux, riches et méchants? Un autre regard sur les Bleus” (tạm dịch "Đáng ghét, giàu có và độc ác? Một góc nhìn khác về tuyển Pháp"), tác giả kiêm nhà xã hội học Stephane Beaud lý giải rằng Les Bleus hiện tại phần lớn gồm con em của những người nhập cư vùng cận Sahara. Song xu hướng các tài năng trẻ chọn cống hiến cho quốc gia gốc của cha mẹ họ ngày càng tăng, trường hợp của Morocco là ví dụ điển hình.
“Đó là cách họ mang lại niềm vui cho bản thân, cha mẹ và bạn bè – một cách hướng về nguồn cội. Họ tự định nghĩa mình là người Morocco. Đó là sự trỗi dậy mạnh mẽ của một ‘quê hương trong tâm tưởng’. Nhưng còn là để trả đũa lại cách đối xử không như kỳ vọng đối với nơi họ sinh ra. Điều này xảy ra vì họ có cảm giác bị một bộ phận ngay tại quê hương thứ hai từ chối. Có tới 40% cử tri Pháp đang nghiêng về các lựa chọn bài ngoại như đảng Tập hợp Quốc gia (RN) của Marine Le Pen hay đảng của Eric Zemmour”, ông Stephane Beaud viết.
Mối quan hệ giữa Pháp và Morocco (quốc gia từng là vùng bảo hộ thuộc Pháp và Tây Ban Nha trong giai đoạn 1912-1956) đã có những chuyển biến tích cực thời gian gần đây. Pháp hiện là nước có cộng đồng người Morocco lớn nhất ở châu Âu, nếu tính cả những người gốc Morocco thế hệ thứ tư, chiếm khoảng 1/3 tổng số kiều dân của quốc gia Bắc Phi này trên toàn thế giới.
Về phía tuyển Pháp, sự đa dạng văn hóa của dân số nước này từng là sức mạnh giúp Les Bleus vô địch World Cup 1998, bấy giờ được gói gọn trong khẩu hiệu “Black, Blanc, Beur” (Đen, Trắng, Ả Rập). Chủ đề này thì có lẽ không còn quá xa lạ với công chúng. Mà gần đây là vụ việc Kylian Mbappe bị một nữ nghị sĩ Paraguay miệt thị về gốc gác.
Chính bối cảnh tâm lý và xã hội đặc biệt đó trở thành phông nền cho cuộc đấu tại Foxborough, Mỹ rạng sáng nay. Chỉ có điều, tính kịch tính không có, khi Pháp không quá khó khăn trong việc hóa giải Morocco.