10/08/2026
Batay sa Republic Act (RA) 10821 o ang Children's Emergency Relief and Protection Act, may mga mahigpit na panuntunan o protocol na dapat sundin sa paggamit ng mga paaralan bilang evacuation centers. Ang pangunahing layunin ng batas na ito ay maprotektahan ang mga bata, mga buntis, at mga nagpapasusong ina sa panahon ng kalamidad, at masig**ong hindi maantala nang matagal ang edukasyon ng mga mag-aaral.
Narito ang mga pangunahing protocol batay sa RA 10821 at sa mga kaakibat na direktiba ng Department of Education (DepEd):
1. Ang Paaralan ay "Last Resort" o Huling Opsyon
Inaatasan ng batas ang mga Local Government Units (LGUs) na magtayo ng sarili nilang mga ligtas at child-friendly na evacuation centers. Ang mga pampublikong paaralan at child development centers ay maaari lamang gamitin kung wala na talagang ibang available na istruktura o lugar na maaaring gawing temporary shelter sa komunidad.
2. Prayoridad sa Paggamit ng mga Espasyo
Kung sakaling kinakailangan talagang gamitin ang paaralan, hindi dapat agad-agad na gamitin ang mga silid-aralan (classrooms).
Ayon sa protocol, dapat unahing gamitin ang:
a. Mga gymnasium
b. Auditorium
c. Learning at activity centers
d. Iba pang open spaces sa loob ng paaralan
Ang mga silid-aralan ay gagamitin lamang bilang pinakahuling opsyon upang hindi masira ang mga kagamitan at maprotektahan ang mga pasilidad para sa agarang pagbabalik ng mga klase.
3. Limitasyon sa Bilang ng Araw
Dapat ay maging kasing-ikli hangga't maaari ang pananatili ng mga evacuees sa paaralan:
a. Kagyat na paglikas: Hanggang 3 araw lamang.
b. Katamtaman hanggang matagalang paglikas: Pinapayagan ng hanggang 15 araw bilang limitasyon.
c. Kung lalampas ng 15 araw: Kinakailangang magpasa ng pormal at nakasulat na ulat (written documentation) ang LGU sa DepEd at Department of the Interior and Local Government (DILG). Dapat nilang ipaliwanag kung bakit lumampas sa takdang araw, ano ang lokasyon ng paaralan, at kung ano ang mga alternative evacuation centers o transitional relocation sites na hinahanda.
4. Koordinasyon at Memorandum of Agreement (MOA)
Bago pormal na magamit ang paaralan, kailangang makipag-ugnayan ang LGU sa School Head at sa Schools Division Superintendent (SDS). Kailangan ding magkaroon ng nalagdaang Memorandum of Agreement (MOA) sa pagitan ng LGU at DepEd upang maging malinaw ang pananagutan ng bawat panig.
5. Responsibilidad ng LGU sa Paglilinis at Pagpapaayos
Kapag ginamit ang paaralan, ang LGU ang may pangunahing pananagutan sa mga sumusunod:
a. Pangkalahatang paglilinis (general cleaning) at fumigation bago muling gamitin ng mga estudyante.
b. Pagbabayad ng mga nakonsumong utilities (kuryente, tubig).
c. Kagyat na pagpapaayos (repairs) at pagpapalit ng mga nasirang pasilidad o kagamitan sa paaralan dahil sa paggamit ng mga evacuees.
Ang School Head ay inaatasan na agad na mag-ulat ng mga sira sa LGU upang maaksyunan.
6. Hindi "Camp Managers" ang mga G**o
Ang mga opisyal at tauhan ng paaralan (tulad ng mga g**o) ay dapat nakatutok sa pagbibigay ng serbisyong pang-edukasyon o education continuity para sa mga apektadong bata. Hindi sila dapat atasan bilang mga camp managers ng evacuation center; pananagutan ito ng LGU at DSWD. Maaari silang tumulong, ngunit ang pangunahing layunin nila ay maprotektahan ang mga kagamitan sa eskwelahan at masig**ong handa ito sa muling pagbubukas.